lekarze robiący badania
© BillionPhotos.com/Fotolia.com
Styl życia

Badania na trzustkę: wskazania do wykonania profilu trzustkowego i interpretacja wyników

Wykonanie profilu trzustkowego może być pomocne w diagnostyce trzustki. To badanie krwi obejmuje określenie stężenia lipazy, glukozy i amylazy. Wskazania do wykonania profilu trzustkowego to m.in. ból w nadbrzuszu promieniujący do lędźwi.

Wykonanie profilu trzustkowego może być pomocne w diagnostyce trzustki. To badanie  krwi obejmuje określenie stężenia lipazy, glukozy i amylazy. Wskazania do wykonania profilu trzustkowego to m.in. ból w nadbrzuszu promieniujący do lędźwi.

 

Badanie trzustki z krwi informuje nie tylko o chorobach trzustki, ale też schorzeniach nerek lub wątroby. Profil trzustkowy obejmuje również określenie poziomy amylazy w moczu. Poziom glukozy pokazuje ryzyko wystąpienia cukrzycy.

Kiedy należy wykonać profil trzustkowy?

Profil trzustkowy powinny wykonać osoby, u których występują następujące objawy:

  • „opasujący” ból w nadbrzuszu, który promieniuje do okolic lędźwi,
  • nudności,
  • wymioty,
  • gorączka.

Badanie trzustki zalecane jest też w ramach monitorowania leczenia chorób trzustki, np. zapalenia tego narządu.

Normy profilu trzustkowego: lipaza trzustkowa

Lipaza trzustkowa jest enzymem odpowiadającym za rozkład tłuszczów. W formie nieaktywnej produkuje ją trzustka. Lipaza staje się aktywna dopiero w dwunastnicy. Tam zaczyna trawienie tłuszczów. Pod wpływem tego enzymu trójglicerydy zmieniają się w glicerol i kwasy tłuszczowe. 

 

Lipaza nie jest obecna w moczu. Stężenie tego enzymu można oznaczyć jedynie we krwi. Jego poziom nie powinien być wyższy niż 150 U/l. 

 

Poziom lipazy wyższy od 5 do 10-krotnie od normy jest sygnałem ostrego zapalenia trzustki. Poziom enzymu rośnie w ciągu 24-48 godzin od pojawienia się ostrych objawów choroby. Po 5-7 dniach następuje spadek stężenia lipazy. Takie zmiany są charakterystyczne dla ostrego zapalenia trzustki. Wyższy poziom lipazy może sygnalizować również raka trzustki

 

Niskie stężenie lipazy to objaw przewlekłego uszkodzenia trzustki. Może ono pojawić się u chorych na mukowiscydozę. Cukrzycy także często mają obniżony poziom lipazy. Zbyt niskie stężenie lipazy świadczy o uszkodzeniu wątroby, niedoborze hormonów tarczycy lub niedoczynności hormonalnej przysadki mózgowej.

Glukoza: cukier, regulowany przez insulinę

Glukoza u dorosłych ma następujące normy: 3,9-6,3 mmol/l. Poziom glukozy u noworodków powinien mieścić się w przedziale od 2,8-4,4 mmol/l, a u dzieci od 3,9-58 mmol/l.


Poziom cukru we krwi (poziom glukozy) zamiast w milimolach na litr, podaje się też w innych jednostkach: miligramach na decylitr. 


Dla dorosłego prawidłowy poziom cukru wynosi od 70 do 99 mg/dL przy badaniu na czczo. 


Wynik od 100 do 125 mg/dL, czyli od 5,6 do 6,9 mmol/L, uznaje się za objaw stanu przedcukrzycowego. 
Wynik powyżej 126 mg/dL jest najczęściej objawem cukrzycy. 

 

Wysoki poziom glukozy we krwi świadczy najczęściej o problemach z regulatorem cukru – produkowaną w trzustce insuliną. Zwykle wysoki poziom cukru we krwi jest oznaką cukrzycy. 


Wysoki poziom glukozy może być też jednak sygnałem przewlekłego lub ostrego zapalenia trzustki bądź raka trzustki. 

Normy amylazy w profilu trzustkowym

Amylaza jest enzymem, który rozkłada cukry złożone na cukry proste. Są one wchłaniane w przewodzie pokarmowym. Stężenie amylazy jest mierzone zarówno we krwi, jak i w moczu. Próbkę moczu do badania należy oddać do sterylnego pojemnika. Powinien to być mocz poranny, ze środkowego strumienia. To znaczy, że przy pobieraniu próbki należy oddać trochę moczu do toalety, następnie dopiero, z dalszej partii, dokonać poboru. 

 

Amylaza powinna wynosić 25-125 U/l. U starszych osób obserwuje się jednak dużo wyższy poziom. Ustalono dla nich odrębne normy: 10-490 U/l w moczu oraz 20-160 U/l we krwi.

 

Poziom amylazy we krwi przekraczający 1150 U/l to objaw ostrego zapalenia trzustki. Stężenie amylazy w moczu jest wtedy wyższe od 3 do 20 razy od normy.

 

Poziom tego enzymu w zakresie od 575-1150 U/l sugeruje kamicę przewodów trzustkowych lub kamicę żółciową. Może też świadczyć o pęknięciu wrzodu dwunastnicy lub żołądka.

 

Za niskie stężenie amylazy to objaw poważnego uszkodzenia wątroby bądź rozległego zniszczenia, np. martwiczego zapalenia trzustki.

 

Laboranci
© Syda Productions/Fotolia.com
Styl życia
Choroby trzustki - badania: AspAT, USG i tomografia komputerowa
Choroby trzustki diagnozuje się poprzez badanie profilu trzustkowego. Podwyższone stężenie amylazy i lipazy może świadczyć o zapaleniu trzustki lub występowaniu guzów trzustkowych.

Choroby trzustki diagnozuje się poprzez badanie profilu trzustkowego. Podwyższone stężenie amylazy i lipazy może świadczyć o zapaleniu trzustki lub występowaniu guzów trzustkowych.   W diagnostyce chorób trzustki zwykle zaczyna się od badań laboratoryjnych , obejmujących poziom AspATu, amylazy i lipazy we krwi. W niektórych przypadkach wykonuje się morfologię krwi. Choroby trzustki a badania kwi – AspAT, amylaza, lipaza Diagnostyka laboratoryjna pozwala rozpoznać choroby trzustki we wczesnych stadiach rozwoju. Nowotwory czy zapalenia trzustki wykrywa się za pomocą badania aktywności enzymu AspAT. Krew pobierana jest z żyły łokciowej, a wyniki są dostępne następnego dnia. Podwyższony współczynnik AspATu może świadczyć np. o ostrym zapaleniu trzustki. Norma AspATu u kobiet wynosi od 5 do 40 j.m/l (jednostek międzynarodowych na litr), dla mężczyzn – 19 j.m/l. Badania oceniające pracę trzustki to tak zwany profil trzustkowy, który wykonuje się w przypadku wystąpienia objawów, takich jak ból w nadbrzuszu, gorączka (powyżej 38 stopni Celsjusza) lub nudności. Za profil trzustkowy, w skład którego wchodzi amylaza trzustkowa , lipaza trzustkowa i amylaza w moczu, trzeba zapłacić około 15-20 złotych. Badanie AspATu to wydatek około 7-10 zł. Na czym polega profil trzustkowy Na profil trzustkowy składa się poziom stężenia enzymów trzustkowych: amylazy i lipazy. Prawidłowe stężenie amylazy wynosi 10-490 j.m/l w moczu, a 25-125 j.m/l we krwi. Amylaza rozkłada wielocukry na cukry proste, które wchłania układ pokarmowy. Mocz powinien być pobrany rano ze środkowego strumienia. Lipaza trzustkowa odpowiada za rozkład tłuszczów. Enzym nie przechodzi do moczu, dlatego też jego stężenie określa się tylko na podstawie pobranej krwi. Norma lipazy nie powinna przekraczać...

Pobieranie próbki krwi.
©Kzenon/fotolia
Styl życia
Hemoglobina glikowana – kontroluj cukrzycę
Hemoglobina glikowana jest związkiem powstającym wskutek przyłączenia się do hemoglobiny glukozy. Zbyt wysokie wartości tego wskaźnika zwiększają ryzyko powikłań cukrzycy: retinopatii, chorób nerek, a w przypadku cukrzycy typu 2 – niewydolności serca czy katarakty.

Hemoglobina glikowana jest związkiem powstającym wskutek przyłączenia się do hemoglobiny glukozy. Zbyt wysokie wartości tego wskaźnika zwiększają ryzyko powikłań cukrzycy: retinopatii, chorób nerek, a w przypadku cukrzycy typu 2 – niewydolności serca czy katarakty.   Hemoglobina glikowana, w skrócie HbA1c jest parametrem umożliwiającym sprawdzenie na jakim poziomie kształtowało się stężenie glukozy we krwi w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Jest to ważny wskaźnik, który pozwala określić czy zastosowane u diabetyka leczenie przebiega prawidłowo. Czym jest hemoglobina? Hemoglobina należy do elementów składowych erytrocytów. W organizmie pełni bardzo ważną funkcję – transportuje tlen do wszystkich komórek i tkanek. W wyniku procesów przemiany materii , hemoglobina łączy się z glukozą warunkując powstanie hemoglobiny glikowanej. Zależność jest prosta – im wyższy poziom cukru we krwi, tym większa ilość glukozy przyłączy się do hemoglobiny powodując, iż HbA1c ulega podwyższeniu. Normy hemoglobiny glikowanej i wysokie HbA1c Oznaczenie hemoglobiny glikowanej pełni rolę monitorowania czy pacjent prawidłowo kontroluje swoją cukrzycę i czy leczenie przebiega właściwie. U osoby zdrowej wartość HbA1c wynosi 5 procent. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne określiło normy HbA1c dla osób chorujących na cukrzycę z zaleceniem by wartość tego parametru była równa lub niższa od 6,1-6,5 procenta. Sygnałem alarmowym, który świadczy o konieczności zmiany postępowania leczniczego jest wartość hemoglobiny glikowanej ponad 7 procent. Opracowano również normy dla diabetyków z uwzględnieniem różnych typów cukrzycy. Rodzaj cukrzycy Kobiety ciężarne – stężenie równe lub mniejsze 6% (42 mmol/mol). Cukrzyca typu 1 - stężenie...

ciężarna mierzy poziom cukru
© fovito/Fotolia.com
Styl życia
Cukrzyca w ciąży może zagrażać zdrowiu matki i dziecka. Poznaj jej przyczyny i objawy
Cukrzyca ciążowa to podwyższony poziom glukozy, który występuje u ciężarnych kobiet. Najczęściej pojawia się ona w 3. trymestrze ciąży. Po porodzie na ogół poziom cukru wraca do normy. Cukrzyca ciążowa może jednak zagrażać zdrowiu, a nawet życiu, dziecka i matki.

Cukrzyca ciążowa to podwyższony poziom glukozy, który występuje u ciężarnych kobiet. Najczęściej pojawia się ona w 3. trymestrze ciąży. Po porodzie na ogół poziom cukru wraca do normy. Cukrzyca ciążowa może jednak zagrażać zdrowiu, a nawet życiu, dziecka i matki.   Najczęściej objawami cukrzycy ciążowej są potrzeba częstszego niż zwykle oddawania moczu oraz duże pragnienie. Przyczyny cukrzycy ciążowej Pod wpływem węglowodanów, w tym cukru dostarczanych z jedzeniem trzustka zaczyna produkować insulinę , której zadaniem jest umożliwienie glukozie przedostanie się z krwi do komórek. U kobiet w ciąży stężenie glukozy we krwi na ogół jest podwyższone. Dzieje się tak dlatego, że oddziałujące na organizm ciężarnej kobiety hormony blokują do pewnego stopnia wydzielanie insuliny. Glukoza nie może wtedy przedostać się do komórek i gromadzi się we krwi. Szczególnie dużo hormonów wydziela się w 3. trymestrze, dlatego objawy cukrzycy ciążowej często pojawiają się właśnie ok. 27. tygodnia ciąży. Poziom cukru warto jednak monitorować już od początku ciąży , ponieważ cukrzyca często nie daje charakterystycznych objawów. Objawy cukrzycy ciążowej Najczęściej występującymi objawami cukrzycy ciążowej są wzmożone pragnienie oraz częste oddawanie moczu. Ponieważ podobne objawy mogą występować też w normalnie przebiegającej ciąży, należy regularnie badać poziom glukozy już od pierwszych jej tygodni. Nieleczona cukrzyca ciążowa może doprowadzić do : rzucawki porodowej, nadmiernego wzrostu płodu (makrosomii) i zaklinowania się podczas porodu, przedwczesnego porodu, hipoglikemii u dziecka, wad cewy nerwowej u dziecka, wad serca u dziecka. W grupie ryzyka znajdują się kobiety, które przekroczyły 25. rok życia, mają nadwagę,...

Nasze akcje

Nowa kolekcja Lilou zachęca do świętowania wspólnych chwil

Partner
Pomysł na prezent: perfumy Tom Tailor

Te perfumy symbolizują drogocenne chwile szczęścia i spokoju

Partner

Niebanalna i ponadczasowa biżuteria Pandora zachwyca blaskiem

Partner

Uwielbiasz taniec? Rozwijaj swoje umiejętności i dziel się nimi ze światem!

Partner

Lubisz zieloną herbatę? Poznaj jej prozdrowotne właściwości

Partner

Słuchawki jak ekskluzywne kosmetyki? To możliwe z Huawei FreeBuds Lipstick

Partner