siedzący chłopak
Pixabay/Unsplash/CC0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/
Styl życia

Jak sobie poradzić z wyuczoną bezradnością?

Wyuczona bezradność to stan, kiedy człowiek ma poczucie, że spotykającym go negatywnym zdarzeniom nie można zapobiec, a wszelkie jego działania nie mają sensu. Skutkiem takiej postawy jest brak motywacji do podejmowania prób walki z trudnościami. Mechanizm ten często towarzyszy depresji, bywa też przyczyną tego, że ludzie tkwią w toksycznych związkach lub długo pozostają bez pracy.

Wyuczona bezradność to stan, kiedy człowiek ma poczucie, że spotykającym go negatywnym zdarzeniom nie można zapobiec, a wszelkie jego działania nie mają sensu. Skutkiem takiej postawy jest brak motywacji do podejmowania prób walki z trudnościami. Mechanizm ten często towarzyszy depresji, bywa też przyczyną tego, że ludzie tkwią w toksycznych związkach lub długo pozostają bez pracy.

Czym jest syndrom wyuczonej bezradności?

Badania nad syndromem wyuczonej bezradności zapoczątkowały w latach 60. XX eksperymenty Martina Seligmana. Psycholog umieszczał w klatce psy i raził je prądem. Zaobserwował on, że po kilku nieskutecznych próbach uniknięcia nieprzyjemnego bodźca, psy rezygnowały i poddawały mu się. Nawet kiedy psom pokazywano później, że z klatki można się łatwo wydostać, nie robiły tego. Syndrom wyuczonej bezradności występuje także u ludzi i często stanowi przyczynę depresji. U osoby, która często doświadczała przykrych zdarzeń, może powstać deficyt:

  • motywacyjny – brak inicjatywy zmierzającej do zmiany sytuacji,
  • poznawczy – pogorszenie pamięci, koncentracji, nieumiejętność uczenia się związków przyczynowo-skutkowych, negatywna samoocena,
  • emocjonalny – obniżenie nastroju, apatia, lęk,
  • behawioralny – spowolnienie ruchów.

Jak rozpoznać u siebie syndrom wyuczonej bezradności?

O tym, że cierpisz na syndrom wyuczonej bezradności, może świadczyć to, że tkwisz w sytuacji, którą postrzegasz jako sytuację bez wyjścia. Sprawia to, że odczuwasz smutek, lęk, strach, złość. Twoje otoczenie ocenia tę sytuację jako niewłaściwą i wymagającą zmian. Ty mimo to nie masz siły, żeby podjąć działania zmierzające do tego lub masz problem z konsekwentnym dążeniem do zmiany. Przykładem takiej sytuacji może być trwałe bezrobocie. Osoba bezrobotna wie, że czas, kiedy pozostaje bez pracy, działa na jej niekorzyść. Brak pracy obniża jej samoocenę i status społeczny. Bezrobotny zaczyna czuć lęk przed przyszłością. Osoby z jego otoczenia próbują zmotywować go do znalezienia pracy i nawet czasem zainteresuje się on jakimś ogłoszeniem, ale na rozmowę kwalifikacyjną idzie przekonany, że i tak jest za głupi, żeby dostać tę pracę. Często takie właśnie podejście, a nie rzeczywisty brak kwalifikacji, prowadzi do tego, że osoba bezrobotna źle wypada na rozmowie kwalifikacyjnej i nie zostaje zatrudniona. Dla tej osoby jest to jednak kolejne potwierdzenie swojego niskiego mniemania o sobie i powód, żeby nie szukać pracy.

Planowanie sposobem na wyuczoną bezradność

Oduczanie się bezradności najlepiej zacząć od budowania przekonania o swojej skuteczności, o tym, że zamierzone działania prowadzą do pożądanych rezultatów. Możesz zacząć od codziennego planowania kilku zadań na następny dzień. Mogą to być codzienne obowiązki: pranie, sprzątanie, gotowania, ale równie dobrze możesz na listę wpisywać rzeczy, które cię rozwijają, np. „nauczę się 10 niemieckich słówek”, „przeczytam jeden rozdział książki o automotywacji”. Planuj realnie, nie narzucaj sobie więcej niż rzeczywiście możesz zrobić. Po wykonaniu tych zadań odznacz je na liście swoim ulubionym kolorem i pochwal się w myślach za to, że udało ci się to zrobić. Stopniowo zamieszczaj na liście trudniejsze zadania, wymagające od ciebie przełamywania własnych obaw. Opowiadaj o swoich sukcesach życzliwym ci osobom.

 

Jeśli jednak czujesz, że twój stan jest naprawdę poważny, nie wahaj się poprosić o pomoc specjalistę: psychologa, psychoterapeutę, psychiatrę, pracownika socjalnego, doradcę zawodowego. Wyuczona bezradność może sygnalizować głębszy problem, w rozwiązaniu którego będziesz potrzebować fachowego wsparcia.

kobieta załamana
©Piotr Marcinski/fotolia
Styl życia
Jakie wydarzenia mogą wywołać depresję?
Czasami nie jest proste określenie, dlaczego dopadł nas zły nastrój. Często depresja nie wynika z jednego powodu, częściej to rezultat kombinacji wielu czynników, czasem wydarzeń z przeszłości, sytuacji obecnej, genów albo innych. Można wyróżnić sześć najczęstszych zewnętrznych czynników, które mogą wywołać depresję.

Czasami nie jest proste określenie, dlaczego dopadł nas zły nastrój. Często depresja nie wynika z jednego powodu, częściej to rezultat kombinacji wielu czynników, czasem wydarzeń z przeszłości, sytuacji obecnej, genów albo innych. Można wyróżnić sześć najczęstszych zewnętrznych czynników, które mogą wywołać depresję.   1. Chroniczny stres – stres może mieć dobry wpływ i motywować do działania, mówimy wtedy o eustresie. Jednak chroniczny stres może prowadzić do nadprodukcji hormonu stresu – kortyzolu, i zmniejszyć produkcję serotoniny i kluczowych neurotransmiterów jak dopamina. Te chemiczne zmiany w ciele decydują nie tylko o tym, jaki ktoś ma nastrój, ale także regulują biologiczne procesy jak apetyt, senność, popęd płciowy i poziom energii. W odpowiedzi na pojedynczą sytuację stresową jak śmierć bliskiej osoby, ciało reaguje na ten stres normalnym szokiem, ale kiedy ten mechanizm zawodzi, może skutkować depresją .   2. Długi – nie ma wątpliwości, że pieniądze są ważne. Jednak to nie brak pieniędzy szybko doprowadza ludzi do depresji, a raczej stan ciągłego zadłużenia. Badania Lawrence'a Bergera z Uniwersytetu w Madison pokazały, że osoby z długami o 10% częściej zapadają na depresję , mają także o 14% intensywniejsze objawy choroby. Największy wpływ długów na depresję występuje u osób, które mają powyżej 50 lat.   3. Poczucie nieatrakcyjności – w społeczeństwie mającym obsesję na punkcie idealnego ciała nie jest zaskakujące, że wiele kobiet a także mężczyzn jest niezadowolonych z tego, jak postrzega swoje ciało. Mają tendencję do porównywania siebie ze szczupłymi ideałami, które często oglądają w czasopismach, telewizji i internecie. Wiele badań wskazuje, że negatywny obraz swojego...

uśmiechnięty mężczyzna z kobietą
Image by LifetimeStock.com
Styl życia
Radzenie sobie z bezradnością: jak zwalczyć brak nadziei
Bezradność wymaga wsłuchania się w siebie, dostrzeżenia własnych mocnych stron, stawiania sobie realnych wymagań, rezygnacji z szukania akceptacji u wszystkich wokół i zrzucania na nich odpowiedzialności za siebie i własne wybory.

Bezradność wymaga wsłuchania się w siebie, dostrzeżenia własnych mocnych stron, stawiania sobie realnych wymagań, rezygnacji z szukania akceptacji u wszystkich wokół i zrzucania na nich odpowiedzialności za siebie i własne wybory. Czym jest bezradność Bezradny, czyli: niemogący poradzić sobie w życiu albo w sytuacji trudnej, świadczący o wręcz niemożności radzenia sobie. Bezradność to stan, gdy nasze działania nie mają żadnego wpływu na to, co się nam przydarza. Przeciwieństwem bezradności jest umiejętność wywierania wpływu na rzeczywistość przez świadome działanie, czyli jej kontrola. O poczuciu bezradności decyduje brak nadziei - niepowodzenia są wówczas rozpatrywane jako stałe i uniwersalne ("Będzie tak już zawsze w każdym aspekcie mojego życia") . Ważny jest tu sposób wyjaśniania porażek , a gdy zrozumiemy, że są one jedynie czasowe, mobilizujemy się do wzmożonej aktywności i minimalizujemy odczuwanie bezradności. Ponadto wyróżniamy bezradność wyuczoną, z całkowitym poddaniem się i rezygnacją z działań, której terapia jest naprawdę trudna, a pierwszym krokiem do niej jest uświadomienie sobie czynników, które ją spowodowały. Bezradność można pomylić z przejawem sprawstwa, kiedy decydujemy o braku podjęcia zmiany albo z wyborem, gdzie decydujemy się na tak zwane mniejsze zło, a nie na to, czego akurat pragniemy. Jak radzić sobie z bezradnością Uczucie bezradności jest czasem potrzebne, aby uświadomić sobie, że wymagamy zmiany i jest nam z czymś źle. Poniżej kilka sposobów, jak poradzić sobie z tym przejściowym stanem, aby nie stał się on naszą stałą reakcją w trudnej sytuacji: dostrzeżmy swoje atuty, doceńmy siebie, pamiętajmy budujące doświadczenia i kształtujmy swój pozytywny obraz; zrezygnujmy z szukania akceptacji u każdego spotkanego człowieka; ciągle dążmy do przodu, stawiajmy sobie...

mężczyzna w depresji
© BillionPhotos.com/Fotolia.com
Styl życia
Czy depresja jest dziedziczna? Genetyczne i środowiskowe przyczyny zaburzeń nastroju
Depresja bywa uwarunkowana genetycznie. Szacuje się, że geny w ok. 50% odpowiadają za rozwój tej choroby. Drugie 50% to czynniki środowiskowe, przede wszystkim wychowanie, ale też warunki życia i silnie stresujące sytuacje, np. rozwód albo wypadek.

Depresja bywa uwarunkowana genetycznie. Szacuje się, że geny w ok. 50% odpowiadają za rozwój tej choroby. Drugie 50% to czynniki środowiskowe, przede wszystkim wychowanie, ale też warunki życia i silnie stresujące sytuacje, np. rozwód albo wypadek.   Osoby, które mają predyspozycje do depresji, mogą interpretować wydarzenia życiowe w sposób, który będzie obniżał ich samoocenę i chęć działania. Czy gen depresji istnieje Szacuje się, że od 10% do 15% ludzi przynajmniej raz w życiu doświadczyło epizodu depresyjnego , czyli m.in. utrzymujących się przynajmniej przez kilka tygodni: głębokiego smutku, niechęci do działania, trudności w wykonywaniu codziennych, rutynowych czynności, lęku, bezsenności. Z obserwacji rodzin, w których wystąpiła depresja, wynika, że krewni pierwszego stopnia, czyli dzieci i rodzeństwo, obarczeni są nawet czterokrotnie większym ryzykiem zachorowania na nią niż osoby z populacji ogólnej ( zobacz badanie ).   Brytyjscy naukowcy zidentyfikowali miejsce na krótszym ramieniu chromosomu 3. (3p25-26), które może odpowiadać za ciężką postać nawracającej depresji przekazywanej w rodzinie ( zobacz badanie ). Rodzinne ryzyko zachorowania na depresję Powszechną metodą w badaniach nad wpływem genów i środowiska na zachowanie człowieka są obserwacje bliźniąt jedno- i dwujajowych, adoptowanych we wczesnym dzieciństwie i wychowywanych w innych rodzinach. Bliźnięta jednojajowe rodzą się wyposażone w identyczny zestaw genów. Jeżeli każde z nich wychowywane jest w innym środowisku, łatwo zaobserwować, jakie predyspozycje genetyczne ujawniają się pod wpływem różniących się czynników zewnętrznych.   Przykład: Załóżmy, że bliźnięta odziedziczyły po rodzicach geny odpowiedzialne za rozwój cukrzycy typu 2. Jedno z bliźniąt będzie prowadziło zdrowy tryb życia, uprawiało sport i zachowywało prawidłową...

Nasze akcje
Zmysłowy i uwodzicielski czy delikatny i czarujący – jaki jest twój zapach?
Newsy

Ponadczasowy czy zaskakujący? Ten zapach ma jedno i drugie!

Partner
Weleda
Newsy

Kosmetyki, które łączą tradycję z nowoczesnością. Poznaj je!

Partner
Sprawdź, jak skutecznie „cofnąć zegar” i odmłodzić spojrzenie!
Newsy

Spektakularny i jednocześnie naturalny wygląd? Sprawdź, jak odmłodzić spojrzenie!

Partner
Eva Longoria
Styl życia

Wymarzona sylwetka bez wyrzeczeń? To możliwe!

Partner
Newsy

Nowa kolekcja Lilou zachęca do świętowania wspólnych chwil

Partner
Pomysł na prezent: perfumy Tom Tailor
Newsy

Te perfumy symbolizują drogocenne chwile szczęścia i spokoju

Partner
Newsy

Niebanalna i ponadczasowa biżuteria Pandora zachwyca blaskiem

Partner
Newsy

Uwielbiasz taniec? Rozwijaj swoje umiejętności i dziel się nimi ze światem!

Partner
Nowości
PartyExtra
Małgorzata Rozenek-Majdan uśmiechnięta
Newsy

Małgorzata Rozenek-Majdan

BZ
Julia Wieniawa w neonowej sukience na lato
Newsy

Julia Wieniawa

BZ
Kasia Cichopek pozuje na huśtawce na swoim balkonie
Newsy

Katarzyna Cichopek

BZ
Klaudia El Dursi na plaży
TV-Show

Hotel Paradise

BZ
Ślub od pierwszego wejrzenia x-news
TV-Show

Ślub od pierwszego wejrzenia

BZ
Moda uliczna z nowojorskiego tygodnia mody wiosna/lato 2021
Fleszstyle

Modne fryzury wiosna 2021. Buttercream blonde to nowy trend dla fanek jasnych fryzur. Koloryzacja pasuje do większości karnacji

Marcelina Zielnik
Paul Costelloe wiosna/lato 2021
Fleszstyle

Te trzy trendy zdominowały makijaż na wiosnę i lato 2021

Marcelina Zielnik
Modelka z koloryzacją "terracotta hair"
Fleszstyle

Modne fryzury na wiosnę 2021. Koloryzacja "terracotta hair" to hit Instagrama. To najgorętszy trend

Anna Kusiak
Leonie Hanne
Fleszstyle

Ta fryzura to najgorętszy trend wiosny i lata 2021. Instagramerki ją uwielbiają

Marcelina Zielnik
Jessica Alba i soft bob
Fleszstyle

Modne fryzury na sezon wiosna-lato 2021. Soft bob odejmie ci minimum 10 lat

Anna Kusiak