mężczyzna w depresji
© BillionPhotos.com/Fotolia.com
Styl życia

Czy depresja jest dziedziczna? Genetyczne i środowiskowe przyczyny zaburzeń nastroju

Depresja bywa uwarunkowana genetycznie. Szacuje się, że geny w ok. 50% odpowiadają za rozwój tej choroby. Drugie 50% to czynniki środowiskowe, przede wszystkim wychowanie, ale też warunki życia i silnie stresujące sytuacje, np. rozwód albo wypadek.

Depresja bywa uwarunkowana genetycznie. Szacuje się, że geny w ok. 50% odpowiadają za rozwój tej choroby. Drugie 50% to czynniki środowiskowe, przede wszystkim wychowanie, ale też warunki życia i silnie stresujące sytuacje, np. rozwód albo wypadek.

 

Osoby, które mają predyspozycje do depresji, mogą interpretować wydarzenia życiowe w sposób, który będzie obniżał ich samoocenę i chęć działania.

Kasia gotuje z Polki.pl: sałatka Caprese w miseczkach z ciasta francuskiego

Czy gen depresji istnieje

Szacuje się, że od 10% do 15% ludzi przynajmniej raz w życiu doświadczyło epizodu depresyjnego, czyli m.in. utrzymujących się przynajmniej przez kilka tygodni: głębokiego smutku, niechęci do działania, trudności w wykonywaniu codziennych, rutynowych czynności, lęku, bezsenności. Z obserwacji rodzin, w których wystąpiła depresja, wynika, że krewni pierwszego stopnia, czyli dzieci i rodzeństwo, obarczeni są nawet czterokrotnie większym ryzykiem zachorowania na nią niż osoby z populacji ogólnej (zobacz badanie).

 

Brytyjscy naukowcy zidentyfikowali miejsce na krótszym ramieniu chromosomu 3. (3p25-26), które może odpowiadać za ciężką postać nawracającej depresji przekazywanej w rodzinie (zobacz badanie).

Rodzinne ryzyko zachorowania na depresję

Powszechną metodą w badaniach nad wpływem genów i środowiska na zachowanie człowieka są obserwacje bliźniąt jedno- i dwujajowych, adoptowanych we wczesnym dzieciństwie i wychowywanych w innych rodzinach. Bliźnięta jednojajowe rodzą się wyposażone w identyczny zestaw genów. Jeżeli każde z nich wychowywane jest w innym środowisku, łatwo zaobserwować, jakie predyspozycje genetyczne ujawniają się pod wpływem różniących się czynników zewnętrznych.

 

Przykład: Załóżmy, że bliźnięta odziedziczyły po rodzicach geny odpowiedzialne za rozwój cukrzycy typu 2. Jedno z bliźniąt będzie prowadziło zdrowy tryb życia, uprawiało sport i zachowywało prawidłową wagę ciała, podczas gdy drugie przez swój styl życia stanie się otyłe. Pierwsze ma dużą szansę uniknąć zachorowania na cukrzycę, drugie prawdopodobnie zachoruje. Podobnie jest z depresją oraz wieloma innymi zaburzeniami psychicznymi. Odziedziczenie genów predysponujących do zachorowania nie zawsze oznacza, że dana osoba na nie zachoruje. Duże znaczenie będą miały czynniki takie jak warunki życia, stres, wzorce radzenia sobie z trudnościami zaczerpnięte z otoczenia oraz jakość relacji międzyludzkich.

 

Badania na bliźniętach pozwalają ocenić, jaki udział w rozwoju zaburzeń mają te czynniki, a w jakim stopniu trudności natury psychologicznej zdeterminowane są genetycznie. Wyniki takich badań nad depresją pokazują, że geny odpowiadają za 40-50% przypadków depresji (zobacz badanie).

Wychowanie a depresja

Osoby z genetyczną skłonnością do depresji mogą w większym stopniu niż inne być podatne na czynniki środowiskowe, które obniżają nastrój. Przy założeniu, że geny w 40-50% odpowiadają za depresję, należy przyjąć, że w 50-60% na jej ujawnienie się wpływa środowisko.

 

Nawet dzieci rodziców z depresją, które nie mają predyspozycji genetycznych do tej choroby, mogą w pewien sposób ją odziedziczyć. Wychowywanie się w rodzinie, w której osoba dorosła choruje na depresję, sprawia, że dziecko poprzez obserwację nabywa schematy zachowań charakterystycznych dla depresji. Jest ono również narażone na poczucie odrzucenia, wskutek czego może rozwinąć się u niego nieprawidłowy wzorzec przywiązania: nerwowo-ambiwalentny lub unikający. Oba wzorce sprzyjają zaburzeniom nastroju w dorosłym życiu.

Syndrom wyuczonej bezradności a depresja

Depresja może mieć również przyczynę w wyuczonej bezradności. Jeżeli rodzic jest wobec dziecka nadmiernie surowy, karze je wybiórczo i raczej pod wpływem emocji niż adekwatnie do winy, oraz nie nagradza za pożądane zachowania, dziecko także w dorosłym życiu, może cierpieć na deficyt motywacyjny. Brak motywacji do działania, rozwoju i wprowadzania zmian w życiu jest jednym z kryteriów diagnostycznych depresji.

Silny stres może być przyczyną depresji

Oprócz czynników środowiskowych wynikających z wychowania, depresję mogą wywoływać stresujące wydarzenia życiowe: kataklizmy, śmierć bliskich osób, wypadek, rozwód, utrata pracy. Może do niej doprowadzić przewlekły stres i przemęczenie, np. pracą.

 

Zawsze, kiedy odczuwa się smutek, żal, poczucie winy oraz brak chęci do życia, które utrzymują się przez kilka tygodni, warto porozmawiać z kimś, kto w profesjonalny sposób będzie potrafił ocenić zagrożenie depresją. Po pomoc można udać się do psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry.

 

Dziewczyna siedzi na łóżku w piżamie z opuszczoną głową
©Alliance/Fotolia
Styl życia
Co powoduje guza jajnika?
Bezpośrednie przyczyny raka jajnika nie są znane, ale często występuje on u kobiet, które przeszły menopauzę. Ryzyko zachorowania wzrasta też u osób, u których w rodzinie byli chorzy na nowotwory: jajnika, piersi, macicy i okrężnicy.

Bezpośrednie przyczyny raka jajnika nie są znane, ale często występuje on u kobiet, które przeszły menopauzę. Ryzyko zachorowania wzrasta też u osób, u których w rodzinie byli chorzy na nowotwory: jajnika, piersi, macicy i okrężnicy. Grupa ryzyka zachorowania na nowotwór jajnika Choć do tej pory nie odkryto bezpośrednich przyczyn powstawania guza jajnika , wiadomo, że wpływ na to schorzenie mają m.in. hormony. Choroba ta dotyka kobiet, które przeszły menopauzę, a więc powyżej 50. roku życia. Ryzyko zachorowania na nowotwór jajnika zwiększa się także w przypadku innych czynników hormonalnych. Należą do nich: wczesne rozpoczęcie miesiączkowania, urodzenie pierwszego dziecka w późnym wieku, brak dzieci, późna menopauza. Ryzyko zachorowania zmniejszają natomiast czynniki, które hamują owulację, np. duża liczba ciąż, karmienie piersią czy pigułki antykoncepcyjne. Predyspozycje genetyczne a guz jajnika Od 5 do 10% chorych na nowotwór jajnika cierpi na tę chorobę z przyczyn genetycznych. Odpowiedzialny jest za to gen BRCA1 . Ten sam gen wywołuje raka piersi. Regularnie badać się w kierunku guza jajnika powinny także kobiety, u których w rodzinie występowały przypadki raka jajnika, macicy, piersi czy okrężnicy. Czynniki środowiskowe mogące powodować raka jajnika Guz jajnika może pojawić się także wówczas, gdy ma odpowiednie warunki środowiskowe. Podejrzewa się, że zachorowaniu sprzyjają: dieta uboga w witaminy i błonnik , długotrwały kontakt z talkiem. Prawdopodobnie wpływ na powstawanie guza jajnika mają też duża waga ciała i wysoki wzrost . Jeśli dokuczają ci wzdęcia i masz problemy trawienne, nie zwlekaj tylko udaj się do lekarza. Możliwe, że są to pierwsze objawy raka jajnika .  Ból brzucha, niestrawność mogą wskazywać na poważną chorobę. Zdiagnozuj raka jelita .  Udaj się...

Moment zapłodnienia, plemnik dostał się do komórki jajowej
©Dr_Kateryna/Fotolia
Styl życia
Dziedziczenie autosomalne dominujące i recesywne, a zachorowanie na chorobę genetyczną
W dziedziczeniu autosomalnym dominującym otrzymanie wadliwego genu oznacza zachorowanie na przekazaną od rodziców chorobę genetyczną. Dziedziczenie autosomalne recesywne sprawia, że choroba zostanie przekazana, ale potomstwo na nią nie zachoruje.

W dziedziczeniu autosomalnym dominującym otrzymanie wadliwego genu oznacza zachorowanie na przekazaną od rodziców chorobę genetyczną. Dziedziczenie autosomalne recesywne sprawia, że choroba zostanie przekazana, ale potomstwo na nią nie zachoruje.   Choroby genetyczne są nieuleczalne. Występują równie często u chłopców i dziewczynek. Chorobami genetycznymi nie można się zarazić. Jeśli rodzice chorego potomstwa są zdrowi, znaczy to, że zmiana w genie wystąpiła w plemniku lub komórce jajowej. Dziedziczenie to przekazywanie genów potomstwu Rodzice przekazują potomstwu geny, które odpowiadają za wygląd i funkcjonowanie organizmu. Budulcem genów są chromosomy. Człowiek ma 23 pary chromosomów. Od ojca i od matki potomek otrzymuje po 23 chromosomy i to nazywa się dziedziczeniem autosomalnym. Odziedziczone geny sprawiają, że u potomstwa ujawniają się cechy rodziców i ich przodków, np. kolor oczu, podobne rysy twarzy lub cechy charakteru. Niestety odziedziczyć można nie tylko cechy wyglądu, ale również choroby genetyczne spowodowane mutacją genów. Dziedziczenie autosomalne dominujące Jeśli potomek odziedziczy jeden prawidłowy i jeden nieprawidłowy gen, to silniejszy okaże się gen nieprawidłowy – na tym polega dziedziczenie autosomalne dominujące (gen nieprawidłowy zdominuje gen prawidłowy). W wyniku tego potomek zachoruje na chorobę, której przyczyną jest konkretna wada genetyczna. W sposób autosomalny dominujący dziedziczone są: achondroplazja – powoduje karłowatość, nerwiakowłókniakowatość – powoduje wystąpienie wielu niezłośliwych zmian nowotworowych pochodzenia nerwowego, zespół Aperta – powoduje deformacje czaszki, zrośnięcie palców rąk i stóp, zmiany patologiczne w obrębie czaszki i inne objawy, hipercholesterolemia rodzinna – powoduje rozwój miażdżycy u dzieci, powiększenie wątroby i żółtaki, czyli złogi...

Stopy
Image by Lifetimestock.com
Styl życia
Łojotokowe zapalenie skóry spowodowane nadmierną produkcją sebum
Łojotokowe zapalenie skóry nierozerwalnie wiąże się z nadmierną pracą gruczołów łojowych, które produkują sebum, czyli łój. Do takiej sytuacji doprowadza kumulacja kilku czynników, np. intensywnego stresu, nadwagi, złego stanu zdrowia, zaburzeń hormonalnych czy przesuszenia organizmu.

Łojotokowe zapalenie skóry nierozerwalnie wiąże się z nadmierną pracą gruczołów łojowych, które produkują sebum, czyli łój. Do takiej sytuacji doprowadza kumulacja kilku czynników, np. intensywnego stresu, nadwagi, złego stanu zdrowia, zaburzeń hormonalnych czy przesuszenia organizmu.   Do łojotokowego zapalenia skóry predysponują też niektóre choroby i przyjmowanie niektórych leków. Bezpośrednia przyczyna łojotokowego zapalenia skóry – nadmiar sebum i drożdżaki U osób dorosłych łojotokowe zapalenie skóry jest często wynikiem długotrwałego silnego stresu, przesuszenia organizmu, zaburzeń hormonalnych i nadwagi. Te czynniki nie tylko zwiększają produkcję łoju, a to z kolei wpływa na nadmierne namnażanie i działalność drożdżaków, które na skórze ludzkiej występują naturalnie. Przez to organizm produkuje jeszcze więcej sebum, jest to zatem samonakręcająca się spirala. Drożdżaki wzmagają stan zapalny i sprzyjają nawrotom choroby. Zaburzenia hormonalne a łojotokowe zapalenie skóry Zwiększona produkcja łoju może wynikać z anormalnych wartości hormonów w organizmie. Dlatego bardzo często na łojotokowe zapalenie skóry zapadają osoby w okresie dojrzewania, wówczas sebum przyczynia się też do wykwitów trądziku młodzieńczego. Trądzik, trądzik różowaty i łuszczyca sprzyjają łojotokowemu zapaleniu skóry. Na tę chorobę narażone z powodu zmian hormonalnych są także niemowlęta oraz osoby w przedziale wiekowym od 30. do 60. roku życia. Po 50. roku życia problem powraca szczególnie często u mężczyzn i ma to związek m.in. ze zwiększoną produkcją testosteronu , który stymuluje gruczoły łojowe do pracy. Łojotokowe zapalenie skóry może być skutkiem innych chorób Na łojotokowe zapalenie skóry chorują często osoby o obniżonej odporności i z niektórymi schorzeniami ogólnoustrojowymi. W grupie ryzyka są diabetycy,...

Nasze akcje
Gwiazdy
Newsy
Chcesz dobrze czuć się we własnej skórze tak, jak największe gwiazdy? Działaj metodą małych kroków!
Partner
Skuteczny trening bez wysiłku? Teraz to możliwe!
Newsy
Skuteczny trening to nie tylko siłownia!
Partner
Weleda
Newsy
Kosmetyki, które łączą tradycję z nowoczesnością. Poznaj je!
Partner
Nowości
PartyExtra
Małgorzata Rozenek-Majdan uśmiechnięta
Newsy
Małgorzata Rozenek-Majdan
BZ
Julia Wieniawa w neonowej sukience na lato
Newsy
Julia Wieniawa
BZ
Katarzyna Cichopek na 59 Festiwalu w Opolu
Newsy
Katarzyna Cichopek
BZ
Klaudia El Dursi na plaży
TV-Show
Hotel Paradise
BZ
Ślub od pierwszego wejrzenia x-news
TV-Show
Ślub od pierwszego wejrzenia
BZ
Versace wiosna-lato 2022
Fleszstyle
Trendy w koloryzacji włosów na wiosnę i lato 2022. Te odcienie robią mocne wrażenie
Marcelina Zielnik
Gorący trend: Dopamine dressing
Fleszstyle
Dopamine dressing to najgorętszy trend sezonu. Obłędną koszulę w stylu Małgorzaty Rozenek-Majdan kupisz w Sinsay za 39,99
Anna Kusiak
Klaudia Halejcio w najmodniejszych spodniach tego lata. Niemal identyczne kupisz w Sinsay za 35 zł
Newsy
Klaudia Halejcio w najmodniejszych spodniach tego lata. Podobne kupisz w Sinsay za 35 zł
Urszula Jagłowska-Jędrejek
Anna Lewandowska w swetrze za ponad tysiąc złotych
Newsy
Anna Lewandowska w modnym swetrze ponad tysiąc złotych. W Sinsay kupisz podobny za 50 złotych!
Aleksandra Skwarczyńska-Bergiel
Moda uliczna wiosna-lato 2022
Fleszstyle
Najmodniejsze buty na wiosenno-letni sezon. Te modele ma w szafie każda it-girl
Marcelina Zielnik