Mężczyzna i kobieta z dzieckiem w parku
Image by LifetimeStock.com
Styl życia

Stygmatyzacja i jej konsekwencje

Stygmatyzacja, inaczej etykietowanie, polega na nadawaniu pewnych określeń jednostkom lub całym grupom społecznym. Ma bardzo silny związek ze stereotypami, ponieważ nadawane etykiety często mają swoje źródło w uprzedzeniach.

Stygmatyzacja, inaczej etykietowanie, polega na nadawaniu pewnych określeń jednostkom lub całym grupom społecznym. Ma bardzo silny związek ze stereotypami, ponieważ nadawane etykiety często mają swoje źródło w uprzedzeniach.

 

Kiedy ktoś zostanie raz zaszufladkowany, bardzo trudno mu pozbyć się tej etykiety. Uczeń uznany za niegrzecznego będzie w pierwszej kolejności posądzany o rozpoczęcie bójki i prowokowanie innych chłopców, nawet jeśli tylko stał z boku.

 

Etykiety są nadawane tak naprawdę podświadomie i często wynikają z błędów atrybucyjnych (np. efekt Galatei, efekt Golema), polegających na dopowiadaniu sobie reszty obrazu osoby na podstawie tylko jednej cechy.

 

Stygmatyzacja może mieć bardzo przykre konsekwencje, ponieważ może się wiązać z:

  • odmawianiem osobie równych praw,
  • przemocą psychiczną (wyszydzanie, obrażanie),
  • przemocą fizyczną,

Przykładem stygmatyzacji może być traktowanie na przykład osób cierpiących na zaburzenia psychiczne jako potencjalne zagrożenie. Wciąż w społeczeństwie żywy jest mit, wedle którego niepełnosprawnością umysłową można się zarazić, dlatego kobiety w ciąży nie powinny przebywać wokół ludzi z Zespołem Downa. Jest to oczywiście bzdurą, ale doskonale obrazuje jak bardzo stereotypy i etykiety potrafią zranić.

Stygmatyzacja społeczna – konsekwencje

Stygmatyzacja społeczna polega na napiętnowaniu osoby ze względu na to, do jakiej grupy należy. Ma to wpływ na funkcjonowanie osób stygmatyzowanych zarówno w sferze psychicznej, społecznej i poznawczej. Gordon Allport, amerykański psycholog, opisuje szereg możliwych konsekwencji stygmatyzacji:

  • obsesyjny niepokój – ciągłe poczucie zagrożenia osoby, która jest stygmatyzowana;
  • wyparcie się przynależności do prześladowanej grupy – może to wywoływać poczucie winy ze względu na nielojalność względem pozostałych członków grupy, a także wobec samego siebie;
  • wycofanie i pasywność – traktowane jako sposób na przetrwanie;
  • błaznowanie – służy przypochlebieniu się grupie, która „dominuje”;
  • chytrość i przebiegłość – mająca na celu odwet za prześladowanie;
  • identyfikacja z grupą dominującą, nienawiść do siebie i własnej grupy – polega na postrzeganiu własnej grupy oczami innych osób, a co za tym idzie – odcięciu się;
  • agresja przeciwko własnej grupie;
  • uprzedzenia wobec obcych grup – czyli wyuczenie się zachowania, którego samemu było się ofiarą;
  • wzajemne zrozumienie – zjawisko zgoła odwrotne;
  • odpieranie i wojowniczość – agresja i opór wobec źródeł cierpienia, może mieć konstruktywny charakter (jako działalność prospołeczna na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji);
  • wzmożony wysiłek – mający na celu udowodnienie swojej wartości;
  • staranie się o zewnętrzne atrybuty wysokiej pozycji – pełni funkcję kompensacyjną;
  • neurotyzm – ciągłe poczucie zagrożenia może prowadzić także do destrukcyjnych zachowań, wpadania w uzależnienie, poczucie napięcia. Allport pojęciem „neurotyzm” podsumował wszystkie problemy emocjonalne i psychiczne, które wynikają ze stygmatyzacji;
  • samospełniające się proroctwo – nieświadome spełnianie oczekiwań innych, np. jeśli ktoś spodziewa się, że będziemy agresywni, przyjmiemy pozycję obronną i na zaczepki będziemy reagować gwałtownie. To z kolei potwierdzi pogląd, że to my przejawiamy agresję.

Jak sobie radzić ze stygmatyzacją?

Pierwszym krokiem do przeciwdziałania stygmatyzacji jest popularyzacja wiedzy na temat zjawisk, które wywołują to zjawisko. Zawsze największy lęk wywołuje to, co obce i nieznane – jeśli się to oswoi, nie będzie budziło strachu, a co za tym idzie – reakcji obronnych.


 

smutna kobieta trzyma się za głowę
©BillionPhotos.com/Fotoli
Styl życia
Rany, których nie widać – przemoc emocjonalna
Każdemu może się zdarzyć doświadczenie przemocy emocjonalnej. Dzieci, nastolatkowie, nawet dorośli bywają jej ofiarami. Nie zostawia siniaków ani ran, ale potrafi ranić równie boleśnie jak fizyczna, szczególnie gdy pochodzi od bliskich.

Każdemu może się zdarzyć doświadczenie przemocy emocjonalnej. Dzieci, nastolatkowie, nawet dorośli bywają jej ofiarami. Nie zostawia siniaków ani ran, ale potrafi ranić równie boleśnie jak fizyczna, szczególnie gdy pochodzi od bliskich.   Przemoc emocjonalna to każde zachowanie, które może zmniejszyć poczucie własnej wartości, godności i tożsamości. Wachlarz takich zachowań jest bardzo szeroki – od infantylizacji, przez zastraszanie do upokarzania. Zdarza się, że przemoc emocjonalna idzie w parze z przemocą fizyczną, lecz nie zawsze tak musi być . Osoby będące ofiarami przemoc psychicznej zwykle mają bardzo niskie poczucie własnej wartości, mogą u nich wystąpić zmiany w osobowości oraz zaburzenia afektywne – depresja z myślami samobójczymi i lęk. Jak rozpoznać przemoc psychiczną? Przemocą emocjonalną nazwiemy: groźby, zastraszanie, poniżanie, celowe ignorowanie i odsuwanie, obwinianie, stalking, izolowanie z grupy. Ten ostatni sposób często się pojawia w amerykańskich filmach dla młodzieży – szkolna stołówka, niechciany uczeń przysiada się do stolika ze swoją tacką z obiadem, a wtedy wszyscy inni ostentacyjnie wstają i się przesiadają . Mistrzyniami w przemocy emocjonalnej były cheerleaderki i inne królowe liceum, które terroryzowały otoczenie. Często się zapomina o tym, że kobiety także stosują przemoc – szczególnie psychiczną. Konsekwencje przemocy psychicznej Konsekwencje przemocy emocjonalnej są długotrwałe – zdecydowanie wolniej goją się rany na psychice niż ciele. Ofiary przemocy psychicznej doświadczają ciągłego poczucia winy, wstydu, towarzyszy im lęk, strach i poczucie bezsilności. Unikają kontaktu wzrokowego, są rozchwiane emocjonalnie, często płaczą i czują się niepotrzebne. Z jednej strony mają poczucie, że są kontrolowane przez innych, wykorzystywane i manipulowane, a z...

brunetka uśmiecha się
©gstockstudio/Fotolia
Styl życia
Ja i my – tożsamość osobista i społeczna
Tożsamość osobista nazywana jest także osobistą trwałością, ciągłością. Jest to w dużym uproszczeniu – po prostu bycie sobą. Zazwyczaj wiąże się ją z tożsamością społeczną, która z kolei polega na przynależności do określonej grupy społecznej, ponieważ należąc do pewnej grupy często identyfikujemy się z jej wartościami czy poglądami i przyjmujemy je jako własne.

Tożsamość osobista nazywana jest także osobistą trwałością, ciągłością. Jest to w dużym uproszczeniu – po prostu bycie sobą. Zazwyczaj wiąże się ją z tożsamością społeczną, która z kolei polega na przynależności do określonej grupy społecznej, ponieważ należąc do pewnej grupy często identyfikujemy się z jej wartościami czy poglądami i przyjmujemy je jako własne. Tożsamość osobista Tożsamość osobista nie jest tym samym, co osobowość, choć niektóre teorie tożsamości uważają, że niezmienność osobowości jest konieczna do tego, by mówić o tożsamości . Tożsamość osobistą można zdefiniować jako niepowtarzalność osoby w czasie, co oznacza, że pewna osoba w jednym czasie i druga w innym nie mogą być uznane za tę samą, nawet mimo takiego samego wyglądu.   Tożsamość to też wiedza o sobie samym – także tym, co odróżnia od innych osób. Elementami tożsamości osobistej są cechy fizyczne (jak wiek, wygląd) i psychiczne (cechy charakteru, zainteresowania, temperament itd.) . Nie oznacza to, że gdy któryś z tych elementów występuje też u innej osoby, to można powiedzieć, że ktoś nie ma tożsamości osobistej. Jest ona po prostu budowana na podstawie innych elementów, np. każde z bliźniąt jednojajowych, mimo identycznego wyglądu , ma własną tożsamość osobistą ponieważ choćby odrobinę różni się od brata czy siostry charakterem , upodobaniami czy postawą. Tożsamość społeczna Czym w takim razie jest tożsamość społeczna? Tożsamość społeczna polega na utożsamieniu się z pewną grupą społeczną, która pod pewnym względami jest do danej osoby podobna. To także element obrazu siebie – to umiejscowienie siebie w rzeczywistości społecznej, ale bez rezygnacji z tożsamości indywidualnej. Tożsamość społeczna może się opierać na poglądach, religii, płci i in. – można więc utożsamiać się z grupą...

Uśmiechnięta kobieta
Flickr/Thank you for visiting my page/CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/
Styl życia
Kto to jest konformista? Czy warto być konformistą?
Konformizm kojarzy się z brakiem własnego zdania i podporządkowywaniem się innym. Nie brzmi dobrze? A jeśli powiemy, że to dostosowywanie przez ludzi swoich postaw, przekonań i zachowania do norm społecznych przyjętych w grupie? Tę definicję łatwiej zaakceptować. Tak naprawdę obie mają w sobie trochę prawdy, tak samo jak i sam konformizm ma dwie strony – pozytywną i negatywną.

Konformizm kojarzy się z brakiem własnego zdania i podporządkowywaniem się innym. Nie brzmi dobrze? A jeśli powiemy, że to dostosowywanie przez ludzi swoich postaw, przekonań i zachowania do norm społecznych przyjętych w grupie? Tę definicję łatwiej zaakceptować. Tak naprawdę obie mają w sobie trochę prawdy, tak samo jak i sam konformizm ma dwie strony – pozytywną i negatywną.   Wyróżnia się 3 podstawowe poziomy konformizmu: uległość, identyfikację oraz internalizację . Uległość polega na zachowywaniu się zgodnie z naciskami otoczenia. Spełnianie oczekiwań jest nagradzane, czyli wzmacniane, zaś niepożądane – karane. Identyfikacja to powtarzanie zachowań osoby, która jest uznawana za autorytet. Internalizacja natomiast to najtrwalsze zachowanie, polegające na postępowaniu według zasad, wartości, uznanych za własne. Od czego zależy konformizm? Ludzie są bardziej skłonni do zachowań konformistycznych, gdy działają na nich następujące czynniki: duża grupa, wysoki poziom jednomyślności grupy, poczucie niepewności jednostki, duża potrzeba aprobaty społecznej, atrakcyjność i ważność grupy, niska pozycja w grupie, uwarunkowania kulturowe nastawione na kolektywizm. Czy warto być konformistą? Ludzie dostosowują swoje zachowania i opinie do innych przede wszystkim z dwóch powodów – potrzeby akceptacji przez innych ludzi i braku własnej wiedzy. Na tej podstawie wyróżnia się dwa rodzaje konformizmu: informacyjny – polega na tym, że inni są wyznacznikiem obowiązujących praw i poprawnego zachowania. Jest to szczególnie widoczne w sytuacji dla człowieka niejasnej lub gdy jest on niepewny siebie, ponieważ wychodzi wtedy z założenia, że inni lepiej rozumieją sytuację niż on sam. Konformizm informacyjny nasila się także w sytuacji kryzysowej i gdy...

Nasze akcje
Gwiazdy
Newsy
Chcesz dobrze czuć się we własnej skórze tak, jak największe gwiazdy? Działaj metodą małych kroków!
Współpraca reklamowa
Skuteczny trening bez wysiłku? Teraz to możliwe!
Newsy
Skuteczny trening to nie tylko siłownia!
Współpraca reklamowa
Weleda
Newsy
Kosmetyki, które łączą tradycję z nowoczesnością. Poznaj je!
Współpraca reklamowa
Nowości
PartyExtra
Małgorzata Rozenek-Majdan uśmiechnięta
Newsy
Małgorzata Rozenek-Majdan
BZ
Julia Wieniawa w neonowej sukience na lato
Newsy
Julia Wieniawa
BZ
Katarzyna Cichopek na 59 Festiwalu w Opolu
Newsy
Katarzyna Cichopek
BZ
Klaudia El Dursi na plaży
TV-Show
Hotel Paradise
BZ
Ślub od pierwszego wejrzenia x-news
TV-Show
Ślub od pierwszego wejrzenia
BZ
Versace wiosna-lato 2022
Fleszstyle
Trendy w koloryzacji włosów na wiosnę i lato 2022. Te odcienie robią mocne wrażenie
Marcelina Zielnik
Gorący trend: Dopamine dressing
Fleszstyle
Dopamine dressing to najgorętszy trend sezonu. Obłędną koszulę w stylu Małgorzaty Rozenek-Majdan kupisz w Sinsay za 39,99
Anna Kusiak
Klaudia Halejcio w najmodniejszych spodniach tego lata. Niemal identyczne kupisz w Sinsay za 35 zł
Newsy
Klaudia Halejcio w najmodniejszych spodniach tego lata. Podobne kupisz w Sinsay za 35 zł
Urszula Jagłowska-Jędrejek
Anna Lewandowska w swetrze za ponad tysiąc złotych
Newsy
Anna Lewandowska w modnym swetrze ponad tysiąc złotych. W Sinsay kupisz podobny za 50 złotych!
Aleksandra Skwarczyńska-Bergiel
Moda uliczna wiosna-lato 2022
Fleszstyle
Najmodniejsze buty na wiosenno-letni sezon. Te modele ma w szafie każda it-girl
Marcelina Zielnik