Kobieta rozmyśla
© michaeljung/Fotolia.com
Styl życia

Na czym polega samospełniające się proroctwo?

Samospełniające się proroctwo to inaczej samorealizująca się przepowiednia. Polega na tym, że posiadanie określonych oczekiwań w stosunku do osób albo wydarzeń w przyszłości wpływa na zachowania tych ludzi lub przebieg zdarzeń, skutkując ich realizacją. Mówi na ten temat autorytet psychologii Zimbardo.

Samospełniające się proroctwo to inaczej samorealizująca się przepowiednia. Polega na tym, że posiadanie określonych oczekiwań w stosunku do osób albo wydarzeń w przyszłości wpływa na zachowania tych ludzi lub przebieg zdarzeń, skutkując ich realizacją. Mówi na ten temat autorytet psychologii Zimbardo.

 

Samospełniające się proroctwo jest zjawiskiem nieświadomym i pojawia się mimo woli człowieka. Odpowiada ono na pytania: dlaczego przewidywania ludzi spełniają się? Samospełniające się proroctwo składa się z kilku elementów: nastawienia i opinii odnośnie do innych osób, które mają wpływ na zachowanie w stosunku do nich, oraz wpływu zachowania człowieka na postępowanie innych ludzi, które jest zgodne z jego przewidywaniami.

Kiedy występuje samospełniające się proroctwo?

Samospełniające się proroctwo występuje, gdy informacja o tym, co ma się wydarzyć, pochodzi z wiarygodnego źródła. Pod wpływem tej wiadomości ludzie postępują w taki sposób, że ostatecznie realizują przepowiednię. Nie jest ono wynikiem woli potwierdzenia własnych przeczuć. To zjawisko odbywające się nieświadomie, z którego człowiek nie zdaje sobie sprawy.

Przykłady samospełniającego się proroctwa

Przykładem samospełniającego się proroctwa może być plotka głosząca, że dana instytucja, na przykład bank, z powodów finansowych zbankrutuje w najbliższym czasie. W wyniku oddziaływania tej informacji na otoczenie wśród klientów tej instytucji może zrodzić się zjawisko owczego pędu. Ludzie, wierząc w treść plotki, zaczną wyjmować pieniądze z banku. W rezultacie doprowadzą do upadku tej instytucji, ponieważ wyprowadzą z niej oszczędności.

 

Samospełniające się proroctwo ma miejsce w różnych sytuacjach w życiu. Na przykład w czasie rozmowy z nowo poznaną osobą, której ktoś nie lubi bez powodu. Po spotkaniu utwierdza się w tym przekonaniu. Wynika to z tego, że zakładając, że ktoś jest niesympatyczny, człowiek prowokuje jego niemiłe zachowania. Nie zachowuje się on neutralnie i wykorzystuje w tym celu mimikę, gesty i sposób prowadzenia rozmowy.

Zjawisko to może odnosić się również do funkcjonujących stereotypów, nawyków czy wyobrażeń. Na przykład zgodne z teorią samospełniającego się proroctwa jest przekonanie, że w piątek 13. wydarzy się coś złego.

Co zrobić, by samospełniające się proroctwo działało na korzyść?

Aby samospełniające się proroctwo miało pozytywne skutki, warto myśleć o tym, co człowiek chce osiągnąć, nie o tym, czego nie chce. Trzeba zmienić subiektywne przekonania na obiektywne. W przypadku poznania nowej osoby zamiast oceniać ją powierzchownie, warto przeprowadzić analizę i poznać ją bliżej. 

Ludzie witający się ze sobą
Image by LifetimeStock.com
Styl życia
Ważne pierwsze wrażenie. Podstawowy błąd atrybucji
Lubimy myśleć, że jesteśmy racjonalnymi ludźmi, którzy nie dają się zmylić pozorom. Niestety, nie mamy wpływu na wiele z naszych reakcji. Teoria atrybucji zajmuje się badaniem tego, w jaki sposób przeceniamy związki przyczynowo-skutkowe związane z zachowaniem naszym lub osób z naszego otoczenia. Rozróżniamy dwa rodzaje atrybucji – wewnętrzną i zewnętrzną.

Lubimy myśleć, że jesteśmy racjonalnymi ludźmi, którzy nie dają się zmylić pozorom. Niestety, nie mamy wpływu na wiele z naszych reakcji. Teoria atrybucji zajmuje się badaniem tego, w jaki sposób przeceniamy związki przyczynowo-skutkowe związane z zachowaniem naszym lub osób z naszego otoczenia. Rozróżniamy dwa rodzaje atrybucji – wewnętrzną i zewnętrzną.   Atrybucja wewnętrzna , nazywana dyspozycyjną, polega na szybkim przypisaniu komuś cech charakteru. Taka pochopna ocena to w nomenklaturze psychologów „ podstawowy błąd atrybucji ”.   Atrybucja zewnętrzna , czyli sytuacyjna, odnosi się z kolei do wydarzeń, które mogły wpłynąć na czyjeś zachowanie. Jest to zatem dociekanie, dlaczego ktoś postąpił w taki a nie inny sposób, co wywołało jego reakcję. Polega więc na doszukiwaniu się przyczyn, podczas gdy atrybucja wewnętrzna jest charakterystyczna dla etykietowania ludzi.   Z teorią atrybucji wiąże się kilka efektów, na które niestety wszyscy jesteśmy podatni. Jednak im lepiej znamy samego siebie i mechanizmy działania naszego umysłu, tym łatwiej nam oprzeć się zbyt pochopnym ocenom. Rodzaje efektów Efekt aureoli – nazywany jest także efektem halo. Pod wpływem dostrzeżenia jakiejś cechy, danej osobie przypisuje się kolejne. Odmianą efektu aureoli jest: efekt anielski – na podstawie pozytywnej cechy przypisuje się kolejne, na przykład osobę ładną ocenia się także jako sympatyczną, inteligentną, przyjazną, efekt szatański – bazując na jednej negatywnej czesze, przypisuje się kolejne negatywne określenia. Samospełniające się proroctwo Efekt samospełniającego się proroctwa jest powiązany z opisanym etykietowaniem, choć ma nieco inną zasadę działania. Polega on na tym, że mamy wobec jakiejś osoby...

Mężczyzna i kobieta z dzieckiem w parku
Image by LifetimeStock.com
Styl życia
Stygmatyzacja i jej konsekwencje
Stygmatyzacja, inaczej etykietowanie, polega na nadawaniu pewnych określeń jednostkom lub całym grupom społecznym. Ma bardzo silny związek ze stereotypami, ponieważ nadawane etykiety często mają swoje źródło w uprzedzeniach.

Stygmatyzacja, inaczej etykietowanie, polega na nadawaniu pewnych określeń jednostkom lub całym grupom społecznym. Ma bardzo silny związek ze stereotypami, ponieważ nadawane etykiety często mają swoje źródło w uprzedzeniach.   Kiedy ktoś zostanie raz zaszufladkowany, bardzo trudno mu pozbyć się tej etykiety. Uczeń uznany za niegrzecznego będzie w pierwszej kolejności posądzany o rozpoczęcie bójki i prowokowanie innych chłopców, nawet jeśli tylko stał z boku.   Etykiety są nadawane tak naprawdę podświadomie i często wynikają z błędów atrybucyjnych (np. efekt Galatei, efekt Golema), polegających na dopowiadaniu sobie reszty obrazu osoby na podstawie tylko jednej cechy.   Stygmatyzacja może mieć bardzo przykre konsekwencje, ponieważ może się wiązać z: odmawianiem osobie równych praw, przemocą psychiczną (wyszydzanie, obrażanie), przemocą fizyczną, Przykładem stygmatyzacji może być traktowanie na przykład osób cierpiących na zaburzenia psychiczne jako potencjalne zagrożenie. Wciąż w społeczeństwie żywy jest mit, wedle którego niepełnosprawnością umysłową można się zarazić, dlatego kobiety w ciąży nie powinny przebywać wokół ludzi z Zespołem Downa . Jest to oczywiście bzdurą, ale doskonale obrazuje jak bardzo stereotypy i etykiety potrafią zranić. Stygmatyzacja społeczna – konsekwencje Stygmatyzacja społeczna polega na napiętnowaniu osoby ze względu na to, do jakiej grupy należy. Ma to wpływ na funkcjonowanie osób stygmatyzowanych zarówno w sferze psychicznej, społecznej i poznawczej. Gordon Allport, amerykański psycholog, opisuje szereg możliwych konsekwencji stygmatyzacji: obsesyjny niepokój – ciągłe poczucie zagrożenia osoby, która jest stygmatyzowana; wyparcie się przynależności do prześladowanej grupy – może to wywoływać poczucie winy ze względu na nielojalność...

grupa ludzi siedząca dookoła siebie
Image by LifetimeStock.com
Styl życia
Sposoby interpretacji polaryzacji grupowej
Polaryzacja grupowa polega na podejmowaniu przez grupę bardziej skrajnych decyzji niż mogłoby to wynikać z indywidualnych preferencji jej członków.

Polaryzacja grupowa polega na podejmowaniu przez grupę bardziej skrajnych decyzji niż mogłoby to wynikać z indywidualnych preferencji jej członków.   W czasie debaty dochodzi do radykalizacji poglądów. W wyniku tego zjawiska może dojść do podjęcia złych decyzji. Rozproszenie odpowiedzialności jako przyczyna polaryzacji grupowej W drugiej połowie XX wieku polaryzację grupową interpretowano jako skutek innego zjawiska zwanego rozproszeniem odpowiedzialności. Dyfuzja odpowiedzialności polega na tym, że wraz ze wzrostem liczby świadków jakiegoś wydarzenia kryzysowego (katastrofy samochodowej, przestępstwa), maleją szanse na to, że któryś z nich zareaguje. Ludzie w grupie czują się anonimowi, dlatego zachowują się mniej moralnie i odpowiedzialnie, na przykład nie pomagają ofiarom wypadku samochodowego lub kradzieży. Dzięki eksperymentom badaczom udało się zaprzeczyć temu stwierdzeniu. Odwoływanie się do rozproszenia odpowiedzialności w kontekście polaryzacji grupowej nie wyjaśniało, dlaczego w niektórych sytuacjach grupy podejmują działania asekuracyjne. Zaangażowanie jako przyczyna polaryzacji Członkowie grupy podczas dyskusji wymieniają informacje, co powoduje, że mocniej angażują się w pierwotną postawę To miało prowadzić do skrajności. Badania nie potwierdziły jednak tej interpretacji polaryzacji grupowej. Okazuje się, że nie trzeba brać udziału w dyskusji , wystarczy wysłuchać opinii innych osób, by przekonania przybrały bardziej skrajną postać. Autowaloryzacja i porównanie społeczne jako powód polaryzacji Zjawisko polaryzacji grupowej tłumaczy się, odwołując się do teorii autowaloryzacji. Polega ona na dążeniu człowieka do podniesienia samooceny. Chce on mieć pozytywny obraz siebie, więc w selektywny sposób przetwarza pozyskane informacje. W związku z tym przekonany o słuszności swoich poglądów człowiek, poznając opinie...

Nasze akcje
Zmysłowy i uwodzicielski czy delikatny i czarujący – jaki jest twój zapach?
Newsy
Ponadczasowy czy zaskakujący? Ten zapach ma jedno i drugie!
Partner
Weleda
Newsy
Kosmetyki, które łączą tradycję z nowoczesnością. Poznaj je!
Partner
Sprawdź, jak skutecznie „cofnąć zegar” i odmłodzić spojrzenie!
Newsy
Spektakularny i jednocześnie naturalny wygląd? Sprawdź, jak odmłodzić spojrzenie!
Partner
Eva Longoria
Styl życia
Wymarzona sylwetka bez wyrzeczeń? To możliwe!
Partner
Newsy
Nowa kolekcja Lilou zachęca do świętowania wspólnych chwil
Partner
Pomysł na prezent: perfumy Tom Tailor
Newsy
Te perfumy symbolizują drogocenne chwile szczęścia i spokoju
Partner
Newsy
Niebanalna i ponadczasowa biżuteria Pandora zachwyca blaskiem
Partner
Newsy
Uwielbiasz taniec? Rozwijaj swoje umiejętności i dziel się nimi ze światem!
Partner
Nowości
PartyExtra
Małgorzata Rozenek-Majdan uśmiechnięta
Newsy
Małgorzata Rozenek-Majdan
BZ
Julia Wieniawa w neonowej sukience na lato
Newsy
Julia Wieniawa
BZ
Kasia Cichopek pozuje na huśtawce na swoim balkonie
Newsy
Katarzyna Cichopek
BZ
Klaudia El Dursi na plaży
TV-Show
Hotel Paradise
BZ
Ślub od pierwszego wejrzenia x-news
TV-Show
Ślub od pierwszego wejrzenia
BZ
Moda uliczna z nowojorskiego tygodnia mody wiosna/lato 2021
Fleszstyle
Modne fryzury wiosna 2021. Buttercream blonde to nowy trend dla fanek jasnych fryzur. Koloryzacja pasuje do większości karnacji
Marcelina Zielnik
Paul Costelloe wiosna/lato 2021
Fleszstyle
Te trzy trendy zdominowały makijaż na wiosnę i lato 2021
Marcelina Zielnik
Modelka z koloryzacją "terracotta hair"
Fleszstyle
Modne fryzury na wiosnę 2021. Koloryzacja "terracotta hair" to hit Instagrama. To najgorętszy trend
Anna Kusiak
Leonie Hanne
Fleszstyle
Ta fryzura to najgorętszy trend wiosny i lata 2021. Instagramerki ją uwielbiają
Marcelina Zielnik
Jessica Alba i soft bob
Fleszstyle
Modne fryzury na sezon wiosna-lato 2021. Soft bob odejmie ci minimum 10 lat
Anna Kusiak