Cechy recesywne
© ave_mario/Fotolia.com
Styl życia

Niebieskie oczy, grupa krwi 0 oraz rude włosy to cechy recesywne

Cecha recesywna ujawnia się tylko wtedy, kiedy dana osoba odziedziczyła po rodzicach dwa recesywne warianty jednego genu. Do cech recesywnych należą m.in. niebieskie oczy, rude włosy. W ten sposób dziedziczy się także albinizm oraz mukowiscydozę.

Cecha recesywna ujawnia się tylko wtedy, kiedy dana osoba odziedziczyła po rodzicach dwa recesywne warianty jednego genu. Do cech recesywnych należą m.in. niebieskie oczy, rude włosy. W ten sposób dziedziczy się także albinizm oraz mukowiscydozę.

 

Cechy recesywne sprzężone z płcią, np. daltonizm, zapisane są na chromosomach płciowych. Podwójny chromosom X sprawia, że kobiety mogą przekazywać te cechy, mimo że nie ujawniają się one u nich samych.

Prawo Mendla i krzyżówki genetyczne

Informacje o tym, jakie cechy (m.in. wyglądu i temperamentu) dana osoba odziedziczy po swoich rodzicach zapisane są w genach. Każdy gen ma swoje miejsce na chromosomie. Człowiek ma 23 pary chromosomów, przy czym 22 pary są identyczne, a jedna para to chromosomy płciowe: X i Y. U kobiet na ogół występują dwa chromosomy X, u mężczyzn X i Y. Każdy gen na jednym z danej pary chromosomów ma swój odpowiednik na drugim chromosomie. Oba warianty danego genu nazywane są allelami.

 

Zgodnie z prawem Mendla każdy allel w parze może być dominujący (A) lub recesywny (a). Prowadzi to do trzech możliwych kombinacji:

  • a-a,
  • A-A,
  • a-A.

Rodzaj kombinacji, który występuje u danej osoby, determinuje to, czy ujawnią się u niej pewne cechy zapisane w genach, czy też nie.

Definicja cechy recesywnej oraz jej przykłady

Cechę recesywną można zdefiniować jako taką, która zapisana jest w recesywnym wariancie genu. Cechy recesywne ujawniają się tylko wtedy, kiedy oba allele w danej parze są recesywne. Jeżeli dziecko odziedziczy po rodzicach tylko jedną kopię genu recesywnego, stanie się nosicielem zapisanej w nim cechy, ale nie ujawni się ona u niego. Jeżeli zarówno ojciec, jak i matka są nosicielami genu recesywnego, istnieje 25% szans, że u ich dzieci ujawni się dana cecha i 50% szans, że staną się jej nosicielami. Cecha ta może ujawnić się w kolejnych pokoleniach.

 

Przykładami cech recesywnych są:

  • niebieskie oczy,
  • rude włosy,
  • przyrośnięty płatek ucha,
  • grupa krwi 0.

 

Do chorób przekazywanych w sposób recesywny należą m.in.:

  • mukowiscydoza,
  • albinizm,
  • alkaptonuria
  • niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (anemia sierpowata),
  • talasemia,
  • galaktozemia,
  • choroba Taya-Sachsa.

Cecha recesywna sprzężona z płcią

Kobiety wyposażone są w dwa chromosomy XX. Jeśli na jednym z nich znajduje się gen uszkodzony, jego kopia na drugim chromosomie przejmuje jego funkcje. To sprawia, że kobiety mogą być nosicielkami niektórych cech i przekazywać je dzieciom, mimo że cechy te nie ujawniają się u nich samych. U mężczyzn, którzy odziedziczyli jeden gen, na ogół wystarcza on, aby zapisana w nim cech ujawniła się.

 

Przykładami chorób i zaburzeń, które można w ten sposób odziedziczyć, są m.in.:

  • dystrofia mięśniowa Duchenne'a,
  • zespół niewrażliwości na androgeny,
  • dystrofia mięśniowa Beckera,
  • ślepota barw (daltonizm),
  • zespół łamliwego chromosomu X,
  • hemofilia A i B,
  • zespół Kabuki,
  • zespół Retta.

 

Moment zapłodnienia, plemnik dostał się do komórki jajowej
©Dr_Kateryna/Fotolia
Styl życia
Dziedziczenie autosomalne dominujące i recesywne, a zachorowanie na chorobę genetyczną
W dziedziczeniu autosomalnym dominującym otrzymanie wadliwego genu oznacza zachorowanie na przekazaną od rodziców chorobę genetyczną. Dziedziczenie autosomalne recesywne sprawia, że choroba zostanie przekazana, ale potomstwo na nią nie zachoruje.

W dziedziczeniu autosomalnym dominującym otrzymanie wadliwego genu oznacza zachorowanie na przekazaną od rodziców chorobę genetyczną. Dziedziczenie autosomalne recesywne sprawia, że choroba zostanie przekazana, ale potomstwo na nią nie zachoruje.   Choroby genetyczne są nieuleczalne. Występują równie często u chłopców i dziewczynek. Chorobami genetycznymi nie można się zarazić. Jeśli rodzice chorego potomstwa są zdrowi, znaczy to, że zmiana w genie wystąpiła w plemniku lub komórce jajowej. Dziedziczenie to przekazywanie genów potomstwu Rodzice przekazują potomstwu geny, które odpowiadają za wygląd i funkcjonowanie organizmu. Budulcem genów są chromosomy. Człowiek ma 23 pary chromosomów. Od ojca i od matki potomek otrzymuje po 23 chromosomy i to nazywa się dziedziczeniem autosomalnym. Odziedziczone geny sprawiają, że u potomstwa ujawniają się cechy rodziców i ich przodków, np. kolor oczu, podobne rysy twarzy lub cechy charakteru. Niestety odziedziczyć można nie tylko cechy wyglądu, ale również choroby genetyczne spowodowane mutacją genów. Dziedziczenie autosomalne dominujące Jeśli potomek odziedziczy jeden prawidłowy i jeden nieprawidłowy gen, to silniejszy okaże się gen nieprawidłowy – na tym polega dziedziczenie autosomalne dominujące (gen nieprawidłowy zdominuje gen prawidłowy). W wyniku tego potomek zachoruje na chorobę, której przyczyną jest konkretna wada genetyczna. W sposób autosomalny dominujący dziedziczone są: achondroplazja – powoduje karłowatość, nerwiakowłókniakowatość – powoduje wystąpienie wielu niezłośliwych zmian nowotworowych pochodzenia nerwowego, zespół Aperta – powoduje deformacje czaszki, zrośnięcie palców rąk i stóp, zmiany patologiczne w obrębie czaszki i inne objawy, hipercholesterolemia rodzinna – powoduje rozwój miażdżycy u dzieci, powiększenie wątroby i żółtaki, czyli złogi...

strzykawka i bandaż z krwią
© Andi.es/Fotolia.com
Styl życia
Hemofilia typu A, B, C, AHA, hemofilia rzekoma oraz ich przyczyny
Hemofilia to wspólna nazwa skaz krwotocznych, czyli skłonności do krwawień w obrębie tkanek, narządów i układów. Osoba chora na hemofilię łatwo dostaje siniaków, które są efektem krwawień podskórnych. Występują u niej także krwawienia do stawów i do mięśni, a także krwiomocz. W zależności od przyczyny wyróżnia się kilka rodzajów hemofilii.

Hemofilia to wspólna nazwa skaz krwotocznych, czyli skłonności do krwawień w obrębie tkanek, narządów i układów. Osoba chora na hemofilię łatwo dostaje siniaków, które są efektem krwawień podskórnych. Występują u niej także krwawienia do stawów i do mięśni, a także krwiomocz. W zależności od przyczyny wyróżnia się kilka rodzajów hemofilii.   Przyczyny hemofilii typu A, B i C, a także hemofilii rzekomej są wrodzone. Hemofilia AHA jest chorobą nabytą. Hemofilia A i B, czyli hemofilia sprzężona z płcią Zarówno hemofilia typu A (klasyczna), jak i hemofilia typu B są wywołane mutacjami genów znajdujących się na chromosomie X. Chromosom ten ma swój odpowiednik u kobiet, natomiast u mężczyzn występuje pojedynczo. Hemofilia A i B ujawnia się z tego względu wyłącznie u mężczyzn, którzy odziedziczyli ten gen, oraz u kobiet, które odziedziczyły dwie jego kopie, znajdujące się na obu chromosomach. Kobiety mogą być nosicielkami genu hemofilii i przekazywać go dzieciom, ale choroba nie ujawni się, jeżeli gen nie występuje u nich podwójnie, na obu chromosomach.   Hemofilia typu A nazywana jest klasyczną hemofilią. Spowodowana jest ona przez mutację w „locus” (miejscu na chromosomie) Xq28, która prowadzi do niedoboru VIII czynnika krzepnięcia krwi. Hemofilię typu B wywołuje mutacja w locus Xq27.1-q27.2 i niedobór czynnika IX krzepnięcia krwi, czyli tzw. czynnika Christmasa. Hemofilia C – niedobór czynnika Rosenthala Hemofilia typu C mutacja w locus 4q35, która wywołuje niedobór XI czynnika krzepnięcia krwi, zwanego czynnikiem Rosenthala. Zmutowany gen znajduje się na chromosomie, który nie jest chromosomem płciowym. Z tego względu ujawnienie się hemofilii typu C jest równie prawdopodobne u...

rodzic z synem
©nenetus/Fotolia
Styl życia
Wygląd i osobowość – jakie cechy dziedziczymy w genach?
Rozróżnienie na cechy dziedziczne, czyli te, z którymi przychodzimy na świat, i te, które nabywamy przez wychowanie i własne doświadczenia, nie jest proste. Przyjmuje się na ogół, że za to, jacy jesteśmy, w 50% decydują geny, a w 50% – doświadczenia życiowe. Wrodzone predyspozycje mogą jednak warunkować rodzaj poszukiwanych przez nas doświadczeń, a wiedza, którą nabywamy w życiu może modyfikować sposób, w jaki działają geny.

Rozróżnienie na cechy dziedziczne, czyli te, z którymi przychodzimy na świat, i te, które nabywamy przez wychowanie i własne doświadczenia, nie jest proste. Przyjmuje się na ogół, że za to, jacy jesteśmy, w 50% decydują geny, a w 50% – doświadczenia życiowe. Wrodzone predyspozycje mogą jednak warunkować rodzaj poszukiwanych przez nas doświadczeń, a wiedza, którą nabywamy w życiu może modyfikować sposób, w jaki działają geny. Przykładowe cechy przekazywane w genach W genach dziedziczymy przede wszystkim cechy wyglądu fizycznego: kolor oczu, kolor i strukturę włosów, kolor skóry, wzrost, kształt nosa, uszu, dłoni i stóp, sylwetkę. Dziecko ma połowę genów matki i połowę genów ojca. Jego wygląd jest więc wypadkową cech obu rodziców . W genach przekazywane są też podstawowe cechy charakteru oraz choroby (np. zespół Downa, pląsawica Huntingtona) lub podatność na nie (np. nowotwory, miażdżyca ). Cechy recesywne i dominujące Każdy gen składa się z dwóch alleli. Allele natomiast dzielą się na dominujące i recesywne. To, jaka cecha zostanie przekazana dziecku przez rodziców, zależy m.in. od układu alleli w genie. Cechy recesywne, np. niebieskie i szare oczy, ujawnią się tylko wtedy, kiedy przekazany przez rodziców gen składa się z dwóch alleli recesywnych . Jeśli rodzice przekazali dziecku gen składający się z jednego allela recesywnego i jednego dominującego lub obu dominujących, dziecko odziedziczy cechę dominującą, np. ciemne włosy i ciemne oczy. Osobowość efektem genów czy wychowania i doświadczeń życiowych? Podstawowe cechy osobowości także są przekazywane w genach. Do cech takich należy potencjał intelektualny oraz temperament (pobudliwość nerwowa, potrzeba aktywności fizycznej). S posób, w jaki będzie przejawiała się każda z tych cech, zależy jednak w dużym stopniu od środowiska, które może wzmacniać i rozwijać daną...

Nasze akcje

Poznaj Huawei Mobile Services i ciesz się wyjątkowymi funkcjami w przyjaznym ekosystemie

Partner
kosmetyki-weleda
Fleszstyle

Weleda, czyli pielęgnacja w harmonii z naturą i człowiekiem

Partner
Kosmetyki Neboa
Newsy

Zadbaj o włosy w duchu eko. Jak duży wpływ na planetę ma zawartość naszych kosmetyczek? Będziesz zaskoczona!

Partner
Revitalift Filler L'Oréal Paris
Fleszstyle

Wiele może się zmienić w ciągu 10 lat, ale twoja skóra nie musi! Test linii Revitalift Filler L'Oréal Paris

Partner
Newsy

Stylowy prezent dla mężczyzny? Łączy w sobie design i praktyczność

Partner
Newsy

Kosmetyki, które dbają o ciebie i planetę. Poznaj nową linię przeciwzmarszczkową Laboratorium Kosmetycznego Ava

Partner
Newsy

To zdrowy i ekologiczny nawyk, który pozwoli ci zadbać o siebie i środowisko

Partner
Newsy

Bo należy ci się komfort! Zabiegi EMSELLA i EXILIS ULTRA 360 na nietrzymanie moczu

Partner