Smutna dziewczyna
Pixabay/lakki290268/CC0 1.0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) to zaburzenie lękowe, które charakteryzują niekontrolowane, niechciane myśli i zachowania. Osoby z tym zaburzeniem czują się zmuszone do ich wykonywania, nawet jeśli mają poczucie, że jest to irracjonalne.

 

Najczęściej w leczeniu stosuje się terapię poznawczo-behawioralną. Zakłada ona dwa komponenty leczenia:

1. ekspozycja (exposure) i hamowanie odpowiedzi (response prevention) – polegające na celowym wywoływaniu sytuacji, w której pojawi się obsesja, by następnie uniemożliwić poddawanie się jej. Na przykład jeśli ktoś ma problem z kompulsywnym myciem rąk, w ramach terapii może zostać poproszony o dotknięcie klamki w publicznej toalecie, po czym nie pozwala mu się umyć rąk. Gdy nie ma możliwości zrealizowania kompulsji, zaczyna ona stopniowo się wyciszać. Pozwala to uświadomić sobie, że lęku można pozbyć się nie tylko wykonując natrętne czynności.

2. nauka adekwatnego poczucia odpowiedzialności – terapia poznawczo-behawioralna koncentruje się na przesadnych myślach i przesadzonym poczuciu odpowiedzialności. Duża część terapii poznawczej uczy skutecznych sposobów reagowania na obsesyjne myśli, bez uciekania w kompulsywne zachowania.

Cztery kroki do oswojenia objawów obsesyjno-kompulsyjnych (OCD)

Psychiatra Jeffrey Schwartz, autor książki pt. „Blokada mózgu: Uwolnij się od obsesyjno-kompulsywnego zachowania”, opisuje cztery kroki do oswojenia obsesji i kompulsji:

1. Znakowanie – rozpoznaj natrętne myśli i kompulsje jako wynik zaburzenia i naucz się właściwie je nazywać, na przykład „Nie czuję, że moje ręce są brudne. Po prostu mam obsesję na punkcie mycia rąk” albo „Nie czuję, że muszę umyć ręce. Mam natrętną ochotę, by przymusowo umyć ręce”.

2. Reatrybucja – uświadom sobie, że wszechobecność i siła obsesji i kompulsji spowodowane są zaburzeniem, być może wynikają z braku równowagi biochemicznej w mózgu. Powiedz sobie „To nie ja, to moja choroba” i pamiętaj, że wszystkie myśli i impulsy nie mają tak naprawdę znaczenia, są tylko fałszywymi sygnałami z mózgu.

3. Rekoncentracja – jeśli zauważysz pojawienie się natrętnej myśli, spróbuj odwrócić swoją uwagę od tego i skoncentrować się przez kilka minut na czymś innym. Powiedz sobie „Doświadczam właśnie kompulsji, muszę zająć się czymś innym”.

4. Przewartościowanie – nie bierz pojawiających się obsesji i kompulsji do siebie. One nie mają same w sobie wartości. Powtarzaj sobie – „to tylko moja obsesja, to tylko mój mózg, nie ma czym się przejmować”. Pamiętaj – nie możesz pozbyć się całkowicie tych myśli, ale nie powinieneś zwracać na nie specjalnej uwagi. Możesz nauczyć się przechodzić do następnych czynności.

Inne sposoby leczenia kompulsji i obsesji

W leczeniu zaburzeń kompulsyjnych wskazane jest łączenie innych form terapii, które zwiększą poziom motywacji do podjęcia leczenia. Stosuje się:

  • terapię grupową – daje wsparcie osobie cierpiącej na zaburzenie i zmniejsza jej poczucie izolacji,
  • terapię rodzinną – pomaga zrozumieć problem członka rodziny, rozwiązać ewentualne konflikty spowodowane zaburzeniem, motywuje i uczy w jaki sposób wspierać bliskiego. Poza tym często kompulsje pojawiają się w wyniku nierozwiązanych problemów rodzinnych, które w czasie terapii można poruszyć.