Fragment twarzy kobiety
Flickr/iulia Pironea/CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne funkcjonują także pod nazwą nerwicy natręctw, zespołu anankastycznego i nerwicy anankastycznej. Kompulsje i obsesje potrafią skutecznie dezorganizować życie osoby, która się z nimi boryka.

Przyczyny zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych

Psychiatrzy przyjmują, że podstawową przyczyną nerwicy natręctw są trudne sytuacje psychologiczne, konflikty i problemy. Mogą być wynikiem doświadczeń z dzieciństwa – wcześnie powstałego i wzmacnianego poczucia odpowiedzialności. Bardziej podatne na tego typu zaburzenia są osoby, które cechuje nadmierna ostrożność, perfekcjonizm i pedanteria, brak elastyczności i ciągłe wątpliwości. Na rozwój natręctw mogą mieć również czynniki genetyczne i środowiskowe, a także nieprawidłowości w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego.

Objawy zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne cechują się występowaniem dwóch rodzajów zachowań:

  • natrętnych myśli, czyli obsesji,
  • natrętnych czynności, czyli kompulsji.

Z tego powodu zaburzenie to nazywane jest także nerwicą natręctw. Obsesjom i kompulsjom nie można się oprzeć, a każda próba powstrzymania się od nich wywołuje lęk, napięcie i niepokój. Jednocześnie realizowanie ich jest odczuwane jako niechciane i osoba, cierpiąca na nie, może zdawać sobie sprawę z tego, że są nielogiczne. Zaburzenie może przebiegać z przewagą myśli obsesyjnych lub kompulsji.

 

Obsesje, czyli natręctwa uznawane są jako własne myśli, przy czym zwykle przeżywane są jako wstydliwe, niechciane, nawet przykre. Dzielą się na kilka kategorii:

  • natrętna niepewność – dotycząca zazwyczaj codziennych prozaicznych rzeczy, takich jak niepewność odnośnie zamkniętych drzwi, wyłączonego światła, zakręconej wody;
  • natrętne impulsy – uporczywa ochota, by zrobić coś kompromitującego lub zachować się agresywnie, na przykład uderzyć osobę stojącą w kolejce. Te impulsy, co ważne, nie są realizowane, ale lęk przed tym, że to nastąpi, jest nieustanny;
  • luminacje – polegają na wielogodzinnym, ciągłym i bardzo trudnym do przerwania dyskutowaniu ciągle na jeden temat, przy czym osoba nie dochodzi do żadnych konstruktywnych wniosków ani nie może podjąć decyzji;
  • myśli o bluźnierczym/wulgarnym/obscenicznym charakterze – natrętne i niechciane, mogą się nasilać w sytuacjach, w których są wyjątkowo nie ma miejscu, na przykład podczas oficjalnego spotkania czy w kościele;
  • obsesyjny lęk przed brudem – realizuje się ciągłym dbaniem o utrzymanie nierealnego porządku, tendencją do perfekcyjnej czystości.

 

Czynności natrętne są niechciane, w związku z tym odczuwane są jako zawstydzające. Mogą mieć postać:

  • nawracającego mycia i czyszczenia,
  • nieustannego sprawdzania kurków, drzwi itd. w odpowiedzi na natrętną niepewność,
  • natrętnego porządkowania, układania,
  • zbieractwa - gromadzenia przedmiotów,
  • złożonych rytuałów, które trzeba wykonać, by zapobiec napięciu.

 

Ponadto, istnieje wiele różnych innych rodzajów zachowań kompulsywnych, na przykład:

  • trichotillomania (przymusowe wyrywanie włosów),
  • kompulsywne jedzenie lub wręcz objadanie się,
  • zakupoholizm (kompulsywne zakupy),
  • onychofagia (obgryzanie paznokci).