sala medyczna
Pixabay/ZahidJavali/CC0 1.0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/

Lobotomia miała na celu leczenie ludzi ze schizofrenii, homoseksualizmu i lęków. Przeprowadzenie tego zabiegu skutkowało jednak nieodwracalnymi zmianami psychicznymi i zdrowotnymi u człowieka. W Polsce nie wykonuje się lobotomii.

Na czym polega zabieg lobotomii?

Lobotomia to powszechnie stosowane określenie na zabieg neurochirurgiczny, który polega na przecięciu włókien nerwowych w miejscu łączenia się czołowych płatów mózgowych z podwzgórzem lub wzgórzem (czyli strukturami międzymózgowia). Inaczej lobotomia jest nazywana leukotomią, stosuje się też dwa inne określenia dla tego zabiegu, tzn. „lobotomia czołowa” i „lobotomia przedczołowa”.

 

Lobotomia była stosowana w XX wieku do leczenia osób chorych na schizofrenię, lęki, halucynacje oraz tych, u których występowały zaburzenia psychiczne (w Europie sądzono, że pomoże wyleczyć z homoseksualizmu traktowanego jako choroba). Zabieg ten miał na celu zredukowanie procesów emocjonalnych towarzyszących procesom poznawczym, czyli wspomnieniom i myślom. Lobotomia była stosowana, gdy nie znano jeszcze skutecznych leków przeciwpsychotycznych (zaczęto ją wycofywać ze szpitali dopiero po wynalezieniu w latach 50. thorazyny o podobnych, ale nietrwałych właściwościach wyciszających). Skutkiem tego zabiegu jest utrata przez pacjenta świadomości tego, kim jest.

 

Metodę leczenia rozpowszechnił Antonio Egas Moniz, który wstrzykiwał alkohol etylowy w otwory wywiercone w płacie czołowym pacjenta. Zmodyfikowaną lobotomię od 1936 roku propagował Walter J. Freeman (został wyróżniony Nagrodą Nobla). Jego zdaniem zabieg polegający na wbiciu szpikulca do lodu przez oczodół i obracanie go skutkował leczeniem depresji i psychozy. Freeman przeprowadził niemal 3000 zabiegów, sądząc, że niszczy komórki nerwowe wpływające na stany chorobowe. Najmłodszy jego pacjent miał 4 lata. Jeżeli po zabiegu pacjent wykazywał mniejsze pobudzenie, uznawano to za sukces. Jednakże wiele takich zabiegów kończyło się śmiercią chorego. Osoby, które przeżyły, straciły poczucie własnej tożsamości, były dziecinne, nie panowały nad czynnościami fizjologicznymi. Jedną z pacjentek była także córka Johna F. Kennedy’ego, Rosemary, u której ojciec stwierdził zmianę nastroju i zainteresowanie mężczyznami. Po zabiegu Rosemary już do końca życia była otępiała i bełkotała. W 1967 roku odebrano Freemanowi prawo do wykonywania zawodu.

Dlaczego zabrania się lobotomii w Polsce?

Lobotomia jest zabroniona w Polsce. Jest to zabieg, którego skutki są nieodwracalne, a poza tym wywołuje drastyczne zmiany w psychice człowieka i w jego zachowaniu. Obecnie pacjentom podaje się leki, które mają na celu ustabilizować ich nastrój, to znaczy leki psychotropowe. Zaleca się im także udział w sesjach psychoterapeutycznych.