uczestnicy terapii grupowej
©Photographee.eu/Fotolia.com

Psychodrama jest formą terapii, która łączy w sobie wiedzę psychologiczną z odgrywaniem ról. W tej formie pomocy wykorzystuje się techniki dramy, zamiany ról, lustra czy pustego krzesła. Dzięki psychodramie można poruszać poważne trudności psychiczne w bezpiecznych warunkach.

Psychodramę stworzył Jacob L. Moreno, który rozpoczął swoją przygodę z terapią poprzez teatr improwizacji, gdzie odgrywano spontaniczne role. Ta forma psychoterapii jest zwykle przeprowadzana w grupach, jednak jej elementy stosuje się też w sesjach indywidualnych (monodrama).

Czym jest psychodrama?

Psychodrama jest formą pracy terapeutycznej, w której wykorzystuje się potencjał znajdujący się w odgrywaniu ról. Jest to połączenie klasycznej psychoterapii z elementami dramy i teatru. Za jej pomocą pracuje się na uczuciach i doświadczeniach pacjenta na poziomie świadomym. Z biegiem czasu jednak coraz bardziej ujawniają się mechanizmy z pola nieświadomości.

Jak przebiega proces psychodramy?

Na wstępie pacjent (protagonista) prezentuje problem, który utrudnia mu życie. Przedstawia go z pomocą innych członków grupy, którzy mogą odegrać osoby zaangażowane w jego konflikt. W psychodramie pacjenci wspólnie z terapeutą określają ogólny scenariusz, za pomocą którego wizualnie zaprezentują dany problem. Na wstępie wykonuje się różne ćwiczenia rozgrzewkowe, które ułatwiają zaangażowanie się w odgrywanie ról (często są to zajęcia ruchowe lub pantomima). W kolejnym etapie osoby odgrywają sedno problemu przedstawionego przez pacjenta. W każdym momencie psychoterapeuta może przerywać fabułę, aby spojrzeć na scenariusz z innego punktu widzenia. Niekiedy pacjent nie jest w stanie odegrać pewnych ról. Wtedy to inni uczestnicy terapii mogą wejść w jego sytuację i pomóc mu przejść dalej. Na ostatnim etapie omawia się odegraną scenę, a wszyscy dzielą się informacjami zwrotnymi. Każdy opowiada o uczuciach, jakie dane doświadczenie w nim wywołało, co jest pomocne zarówno protagoniście, jak i pozostałym członkom grupy.

Techniki stosowane w psychodramie

Popularną techniką stosowaną w psychodramie jest dublowanie, które polega na powtarzaniu wypowiedzi protagonisty. Aby zachować efekt lustra, terapeuta przyjmuje też jego postawę i ton głosu. Dzięki temu protagonista widzi jak jest postrzegany w oczach innych.

Zamiana ról polega na utożsamieniu się z osobą, przedmiotem lub częścią samego siebie. Ta technika umożliwia spojrzenie na problem z innego punktu widzenia oraz zrozumienie innych osób, których zachowanie często wydaje się niezrozumiałe.

Puste krzesło jest techniką, za pomocą której można wyrazić niewypowiedziane nigdy uczucia w stosunku do innych. Zadanie polega na wyobrażeniu sobie przez pacjenta, że na pustym krześle naprzeciwko niego siedzi ktoś ważny z jego życia. Jest on zachęcany przez terapeutę do prowadzenia rozmowy z tą postacią oraz zajmowania jej miejsca, aby pełnić też jej rolę w dialogu.

Zalety stosowania psychodramy

Największą zaletą psychodramy jest praca w bezpiecznych warunkach z trudnymi doświadczeniami życiowymi. Pacjent nie tylko odgrywa sceny ze swojego życia, ale też wchodzi w rolę swoich oprawców, gra swoje sumienie czy różne aspekty swojej osobowości. Ta forma terapii pobudza klientów do stawiania czoła ciężkim wydarzeniom z przeszłości, które odbijają się na ich obecnym życiu. Takie doświadczenie ułatwia życie oraz wyzwala pozytywne emocje. Psychodrama jest też szansą na odbudowanie relacji z osobami z przeszłości i wybaczenie im wyrządzonych krzywd. Co więcej, ta forma terapii umożliwia również osiągnięcie stanu oczyszczenia, które prowadzi do obniżenia lęku czy niepokoju.