Mężczyzna przy samochodzie
Pixabay/hahanriji/CC0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/

Każdy czasami odkłada coś na później, ale 20% ludzi chronicznie unika trudnych wyzwań i celowo szuka rzeczy, które ich dodatkowo rozpraszają. Prokrastynacja lub bardziej rodzime pojęcie – kunktatorstwo, w dużej mierze odzwierciedla odwieczną walkę z samokontrolą oraz umiejętnością przewidywania i planowania działań w czasie.

Na czym polega prokrastynacja?

Prokrastynacja to strategia utrzymywania swoistej równowagi – kompromisu między robieniem a nierobieniem czegoś. To znajdowanie sobie dodatkowych zadań i wykonywanie ich zamiast tych, które w danym momencie należy zrobić. Przykładowo: masz oddać w pracy ważny i pilny raport, a zamiast tego zajmujesz się segregowaniem dokumentów, które mógłbyś ułożyć później. Pozwala na pokazanie siebie jako odpowiedzialnej osoby, która realizuje to, co jest jej obowiązkiem, podczas gdy w rzeczywistości nie robi się tego. Nie jest to zwykłe odkładanie czegoś na później, bo to zdarza się każdemu. O prokrastynacji mówimy w sytuacji, gdy zaczyna być na tyle dotkliwa, że odbija się na codziennym funkcjonowaniu.

Negatywne skutki prokrastynacji

Prokrastynacja przede wszystkim zmniejsza wydajność, ale nie jest to jej jedyna wada. Odbija się także negatywnie na zdrowiu fizycznym i psychicznym, zwiększa stres, niepokój i poczucie winy. W perspektywie zachowanie takie jest autodestrukcyjne, ponieważ mimo chwilowych zalet niesie za sobą długoterminowe koszty.

8 przyczyn odkładania rzeczy na później – jak sobie z nimi radzić?

1. Nauczyłeś się tego od innych – możliwe, że rodzice, rodzeństwo lub inne ważne w twoim życiu osoby funkcjonowały właśnie w ten sposób, a ty przejąłeś ten sposób zachowania jako swój.

- Jak sobie z tym radzić: Spróbuj uświadomić sobie z jakimi problemami borykały się te osoby, kiedy zwlekały z realizacją zadań. Znajdź nowe wzorce do naśladowania, najlepiej takie, które podejmują działania bez zwłoki i osiągają dzięki temu sukcesy.

 

2. Myślisz, że i tak ci się nie uda wykonać tego zadania, a może nawet myślisz, że nie masz pojęcia od czego zacząć. Krótko mówiąc – towarzyszy ci lęk przed porażką.

- Jeśli potrzebujesz nowych umiejętności, żeby wykonać zadanie, zdobądź je. Jeśli to możliwe, poproś kogoś o pomoc.

 

3. Jesteś negatywnie nastawiony do zadania – być może uważasz, że nie jest dla ciebie odpowiednie.

- Podejmij wyzwanie, by otworzyć swój umysł. Potraktuj zadanie jako okazję do walki ze swoimi uprzedzeniami.

 

4. Masz problem z gospodarowaniem czasem – masz tendencję do bagatelizowania tego, jak dużo czasu wymaga wykonanie zadania, innymi słowy stałeś się ofiarą efektu, którzy psycholodzy nazywają złudzeniem planowania.

- Wyrób sobie nawyk zaczynania pracy wcześniej, niż wydaje ci się, że powinieneś. Jeśli masz całą listę obowiązków, zacznij od tego, które może przysporzyć kłopoty.

 

5. Skupiasz się bardziej na krótkoterminowych, niż długoterminowych celach – Terapia racjonalno-emotywna nazywa to „hedonizmem krótkiego zasięgu”. Koncentracja na doraźnych korzyściach prowadzi do małej tolerancji na frustrację i szybkim poddaniu się przy pierwszych trudnościach.

- Przypomnij sobie co zyskasz, jeśli wytrwasz w realizacji zadania. Możesz to zapisać na kartce i powiesić w widocznym miejscu, żeby wciąż dawało o sobie znać.

 

6. Na drodze staje twój perfekcjonizm – myślisz, że efekt musi być doskonały i nie oddasz projektu, jeśli będzie choćby odrobinę odbiegał od ideału. Może też czekasz na odpowiedni nastrój, który będzie sprzyjał podjęciu pracy. I czekasz, i czekasz...

- Popracuj nad własnym przekonaniem, że rzeczy wykonane na czas są bardziej wartościowe, niż nawet perfekcyjnie wykonany rzeczy oddane po czasie. Zrób własną listę przykładów, kiedy perfekcjonizm nie był istotny tak istotna jest terminowość.

 

7. Depresja, stany lękowe i inne problemy psychiczne – mogą spowodować opóźnienie rozpoczęcia działań. Być może podejrzewasz, że cierpisz na jakieś zaburzenie, którego skutkiem jest zmniejszona motywacja i koncentracja uwagi. Nie bagatelizuj tego.

- Udaj się do psychologa lub psychiatry, by zacząć ewentualne leczenie.

 

8. Zadanie jest zbyt abstrakcyjne – być może jest to po prostu pewna idea, którą chciałbyś zrealizować, ale nie możesz tego zrobić, ponieważ trudno ci określić, na czym dokładnie polega. Na przykład chciałbyś schudnąć – ale ile kilogramów i jaki jest twój deadline?

- Spróbuj podzielić ogólny plan na kolejne kroki. Jeśli sprawia ci to problem, możesz skorzystać z pomocy coacha, który wesprze cię w ukonkretnieniu celów.