Kobieta siedzi przy stole z głową zakrytą dłońmi. Wygląda na załamaną. Przed nią leży telefon i filiżanka.
©kieferpix/Fotolia.com

Przygnębienie i apatia. Jak odróżnić dystymię od depresji i jak ją leczyć

Kobieta siedzi przy stole z głową zakrytą dłońmi. Wygląda na załamaną. Przed nią leży telefon i filiżanka.
©kieferpix/Fotolia.com

Dystymia to zaburzenie charakteryzujące się m.in. przewlekłym obniżeniem nastroju, trudnościami z koncentracją i niską motywacją do działania. Choć jej objawy są podobne do objawów depresji, występują w mniejszym nasileniu. Psychoterapia to podstawowa forma pomocy w dystymii. Leki bywają stosowane pomocniczo.

 

Osoba cierpiąca na dystymię często traktuje swoje samopoczucie jako coś naturalnego, może nawet nie próbować z nim walczyć. Nieleczona dystymia może przerodzić się w depresję.

Czym jest dystymia według ICD-10

Zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 dystymia należy do kategorii F34, czyli „uporczywych zaburzeń nastroju”. Sama dystymia w klasyfikacji ICD-10 jest oznaczona kodem F34.1. Ten rodzaj zaburzeń utrzymuje się przewlekle, przynajmniej przez kilka lat, choć często nawet przez większą część dorosłego życia. Dystymia ma zróżnicowane nasilenie, czasem odczuwany smutek i niechęć do działania są na tyle silne, że skłaniają daną osobę do ograniczania życia towarzyskiego, pogarszają jej relacje z ludźmi i obniżają wydajność w pracy. Zdarza się jednak, że te objawy ustępują na pewien czas, np. na miesiąc lub dwa.

Objawy dystymii – podstawy do rozpoznania tej choroby

U danej osoby można rozpoznać dystymię, kiedy przez przynajmniej 2 lata występują u niej przynajmniej 2 z poniższych objawów:

  • ciągłe uczucie zmęczenia (towarzyszy mu także nieumiejętność efektywnego wypoczywania),
  • problemy ze snem (trudności z zasypianiem, zbyt wczesne budzenie się, płytki sen),
  • trudności z koncentracją i uwagą,
  • obniżona samoocena,
  • brak nadziei na przyszłość,
  • zaburzenia łaknienia (nadmierny apetyt, brak apetytu, zaniedbywanie jedzenia),
  • problemy z podejmowaniem decyzji i ponoszeniem ich konsekwencji.
  • Ustąpienie tych objawów nie może w ciągu 2 lat trwać krócej niż 2 miesiące.

 

Osoba, u której występują objawy dystymii, może być postrzegana przez otoczenie jako wiecznie smutna, powolna, marudna i leniwa. Dystymii często towarzyszą lęk, prokrastynacja oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.

Czym dystymia różni się od depresji

Objawy dystymii i depresji są podobne, w przypadku depresji są one jednak bardziej intensywne. Choć dystymia w znaczący sposób może obniżać poczucie własnej wartości danej osoby i pogarszać jakość jej życia, to jej symptomy nie są jednak na tyle ciężkie, by można było na ich podstawie rozpoznać epizod depresyjny (F32 w ICD-10) lub nawracające zaburzenia depresyjne (F33 w ICD-10). Depresja uniemożliwia często wykonywanie podstawowych czynności samoobsługowych: dbania o higienę osobistą, przygotowywania posiłków i jedzenie ich. W postaci ciężkiej może być przyczyną prób samobójczych. Najczęściej też w przypadku depresji występują więcej niż 2 charakterystyczne objawy jednocześnie. Aby rozpoznać epizod depresji, przez przynajmniej 2 tygodnie muszą utrzymywać się przynajmniej 2 z poniższych objawów:

  • obniżony nastrój (smutek, przygnębienie, brak motywacji),
  • utrata zainteresowań i anhedonia,
  • brak energii, zmniejszenie aktywności, zmęczenie i osłabienie.

 

Ponadto muszą występować także przynajmniej 2 z następujących objawów:

  • trudności z koncentracją i uwagą,
  • obniżona samoocena,
  • zmniejszony apetyt,
  • obniżone poczucie własnej wartości i poczucie winy,
  • pesymizm,
  • myśli oraz próby samobójcze,
  • problemy ze snem.

Osoba, która dostrzega u siebie wymienione powyżej objawy, powinna zgłosić się do psychologa lub psychiatry i zdać się na nich przy rozpoznawaniu dystymii i depresji.

Jak leczy się dystymię

W terapii dystymii najczęściej stosuje się w niej psychoterapię, rzadziej farmakoterapię. Osoba z objawami dystymii często przez lata funkcjonuje w zaburzony sposób. Odbiera i interpretuje rzeczywistość w sposób, który jeszcze bardziej pogarsza jej nastrój i utrwala pesymistyczne przekonania. W niewłaściwy sposób postrzega też samą siebie, w związku z czym ma obniżone poczucie własnej wartości oraz wrażenie, że jej wpływ na rzeczywistość jest znikomy. Mimo że tego typu schematy często prowadzą do psychicznego cierpienia, są utrwalone, stają się integralną częścią osobowości danej osoby. W związku z tym psychoterapia na ogół musi być ukierunkowana na długofalowe i wszechstronne działanie. Dobrze jest jeśli łączy się w niej elementy terapii poznawczo-behawioralnej oraz psychodynamicznej. Możliwe jest wówczas kształtowanie zarówno bardziej konstruktywnych sposobów postrzegania rzeczywistości, jak i poczucia kontroli nad życiem. Taka terapia pomaga jednocześnie w rozwiązywaniu wewnętrznych konfliktów, które mogą leżeć u podłoża dystymii. Jeśli dystymii towarzyszą zaburzenia lękowe lub obsesyjno-kompulsyjne (np. nerwice natręctw, obsesje), pomocniczo stosuje się leki uspokajające. Jeżeli psychiatra dostrzeże taką potrzebę, może także zalecić stosowanie niewielkich dawek leków antydepresyjnych.

 

Przeładuj

Mikołaj i Sylwia wystąpią w "Tańcu z Gwiazdami"? Mają jeden warunek!

zobacz 01:36