kobieta trzymająca się za szyję
© SENTELLO/Fotolia.com

Niedoczynność tarczycy może być wynikiem uszkodzenia gruczołu tarczowego - mówimy wtedy o niedoczynności pierwotnej. Inny rodzaj niedoczynności to niedoczynność wtórna, spowodowana chorobą przedniego płata przysadki, oraz niedoczynność trzeciorzędowa, której przyczyną jest upośledzenie czynności podwzgórza.

 

Choroby tarczycy, czyli nadczynność i niedoczynność, wywoływane są przez nieprawidłowy poziom hormonów (trójjodotyroniny, tyroksyny, kalcytoniny) produkowanych przez gruczoł tarczycy. Nadczynność pojawia się wtedy, gdy hormonów tarczycowych jest za dużo w stosunku do zapotrzebowania organizmu, a niedoczynność - gdy jest ich za mało. Przyczyny niedoczynności są różne w zależności od jej rodzaju.

Przyczyny pierwotnej niedoczynności tarczycy: Hashimoto, niedobór jodu, radiologia

Najczęstszym rodzajem niedoczynności tarczycy jest niedoczynność pierwotna. Jej przyczyną jest uszkodzenie gruczołu tarczycowego, do którego mogło dojść na skutek:

  • Choroby Hashimoto, czyli przewlekłego, limfocytarnego zapalenia tarczycy.
  • Zapalenia tarczycy o charakterze autoimmunologicznym. Może to być na przykład zapalenie poporodowe, zapalanie podostre, zapalenie ciche, bezbolesne.
  • Całkowitego lub częściowego usunięcia tarczycy.
  • Leczenia nadczynności tarczycy jodem radioaktywnym w kapsułkach.
  • Promieniowania radiologicznego w leczeniu nowotworów.
  • Znacznego niedoboru jodu w środowisku.
  • Nadmiernego spożywania jodków (w soli i żywności pochodzenia morskiego). Mogą one zaburzać działanie hormonów.
  • Przedawkowania leków na nadczynność tarczycy (objawy zwykle ustępują niedługo po odstawieniu).
  • Zażywania leków, takich jak sole litu, sulfonamidy, interferon.
  • Wrodzonej niedoczynności tarczycy. Może ona wystąpić u dzieci, których matki nie regulowały niedoczynności podczas ciąży.

Przyczyny wtórnej niedoczynności tarczycy: zaburzenia przysadki

Wtórna niedoczynność tarczycy wynika z niedoboru tyreotropiny (TSH), co jest związane z niedoczynnością przysadki odpowiedzialnej za produkcję tego hormonu. Zaburzenia w funkcjonowaniu przysadki mogą być spowodowane guzem, urazem lub krwotokiem.

Przyczyny trzeciorzędowej niedoczynności tarczycy: nieprawidłowa praca podwzgórza, sarkoidoza

Trzeciorzędowa niedoczynność tarczycy występuje zdecydowanie najrzadziej. Wynika ona z niedostatku tyreoliberyny (TRH). Do przyczyn niedoczynności trzeciorzędowej zalicza się nieprawidłowości w pracy podwzgórza (w tym guzy), stany prowadzące do przerwania ciągłości w w przysadce oraz sarkoidozę, czyli chorobę autoagresywną układu odpornościowego.