Rudy chłopiec z piegami na twarzy
Flickr/Katelyn Fay/CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/

 Czerniak to nowotwór złośliwy, który pojawia się na skórze (w obrębie komórek barwnikowych), w rejonie błon śluzowych lub na gałce ocznej. Główną przyczyną czerniaka jest wystawianie się na działanie promieni UV – zarówno tych słonecznych, jak i sztucznych. Występowanie tego nowotworu może mieć też podłoże środowiskowe (zamieszkiwanie na terenach okołorównikowych) lub genetyczne (odziedziczone znamiona skórne).

 

Przyczyny większości nowotworów nie są znane. Czerniak jest jedynym z niewielu, przed którymi możemy się chronić, bo naukowo dowiedziono istnienie kilku głównych czynników, które wpływają na zachorowania. Wprawdzie 10% zachorowań wynika z predyspozycji genetycznych, ale i w przypadku wrodzonych skłonności można skutecznie zapobiegać chorobie, jeśli ma się świadomość ryzyka.

Podstawowa ochrona przed czerniakiem

Prawdopodobieństwo zachorowania na czerniaka wzrasta w wyniku częstego i długotrwałego narażania się na działanie promieni UV. Najbardziej niebezpieczne jest doprowadzanie do oparzeń słonecznych, o których można mówić, kiedy na skórze pojawiają się rumień i pieczenie, a po kilku dniach naskórek zaczyna się złuszczać. Aby do tego nie dopuścić, trzeba unikać przebywania w pełnym słońcu w godzinach, kiedy promieniowanie jest największe (od 10.00 do 15.00) lub zakrywać odpowiednim ubraniem i nakryciem głowy miejsca szczególnie narażone na działanie słońca (zwłaszcza u małych dzieci). Poza tym w upalne dni trzeba smarować skórę kremem z filtrami UVA i UVB przynajmniej SPF 15 (zwłaszcza po wyjściu z wody) i nosić okulary przeciwsłoneczne. Warto też zwrócić uwagę na to, czy zażywane przez nas leki nie powodują oparzeń wskutek kontaktu z promieniowaniem słonecznym. Aby zminimalizować ryzyko czerniaka nie wystarczy jednak ochrona przed słońcem – równie niebezpieczne są źródła sztucznego promieniowania. Niezbędnym krokiem w profilaktyce jest więc rezygnacja z wizyt w solarium.

Ochrona przed czerniakiem u osób szczególnie narażonych na nowotwory skóry

W grupie największego ryzyka zachorowań na raka skóry znajdują się ci, u których występowanie czerniaka jest uwarunkowane genetycznie. Takie osoby mają liczne znamiona barwnikowe na skórze (pieprzyki), także te atypowe, czyli dziedziczne (występujące również u ich rodziców czy dziadków). Oprócz tego czerniak często atakuje osoby, których typ urody sprawia, że oparzenia słoneczne zdarzają się im znacznie częściej. Nadwrażliwość na słońce to częsty problem ludzi z:

Przynależność do jednej lub drugiej grupy jest sygnałem, że trzeba dbać o siebie w sposób szczególny. Nie wystarczą filtry SPF 15 – należy kupować kremy z filtrami o mocy SPF 50+, a oprócz tego zaklejać plastrem pieprzyki, które są wystawione na działanie słońca. Konieczne są także częste wizyty kontrolne u dermatologa, który podczas badania dermoskopowego oceni znajdujące się już na skórze lub dopiero pojawiające znamiona (pod względem wielkości, barwy, kształtu) i zdecyduje, czy konieczne jest ich wycięcie.  

Więcej na temat nowotwór solarium zmiany skórne