Kobieta na szpitalnym łóżku
Pixabay/Parentingupstream/https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/

Odleżyny to ogniska martwicy, które przechodzą w owrzodzenie skóry, tkanki znajdującej się pod skórą, mięśni i kości. Najczęściej odleżyny występują w okolicy pośladków, kości krzyżowej, na piętach i kostkach. Mogą pojawiać się także w obrębie błony śluzowej. Odleżyny powstają wskutek długotrwałego ucisku powodującego niedotlenienie tkanek.

Zapobieganie odleżynom:

1. Zmiana pozycji – co 1-2 godziny powinno się zmieniać pozycję leżącemu. Układać go na plecach, brzuchu, bokach, w pozycji siedzącej, zmieniać wysokość. Częste zmiany pozycji wpłyną na stymulację krążenia i zapobiegną długotrwałemu unieruchomieniu.

 

2. Codzienna pielęgnacja skóry – aby zapobiec odleżynom należy delikatnie osuszać skórę. Niewskazane jest tarcie ręcznikiem, a jedynie przykładanie go do skóry. Warto pamiętać o kosmetykach nawilżających i natłuszczających skórę (wazelina, linomag, oliwka). Kosmetyk powinien być aplikowany okrężnymi ruchami, tak aby nie uszkodzić naskórka. Po natłuszczeniu skóry nie zaleca się stosowania talków ani zasypek. Mogą one doprowadzić do tworzenia się grudek w fałdach skóry.

 

3. Pościel i bielizna powinny być zawsze świeże, suche i czyste. Najlepiej, jeżeli będą wykonane z naturalnych materiałów, które przepuszczają powietrze. Należy też często usuwać drobne okruszki z pościeli, które mogą uciskać skórę i przyczyniać się do powstawania odleżyn.

 

4. Pomieszczenie, w którym znajduje się leżący powinno być regularnie wietrzone. Należy zadbać, aby nie było mu ani za gorąco, ani za zimno.

 

5. Na wszelkie drobne infekcje skórne trzeba reagować od razu. Niedoleczone zmiany mogą przyczyniać się do powstawania odleżyn i utrudniać ich gojenie.

 

6. Warto korzystać z akcesoriów przeciwodleżynowych, które zabezpieczają przed uciskiem, np.: materace, kółka pod pięty, pośladki i łokcie, poduszki rehabilitacyjne czy wałki pod uda i kolana. Wszystkie te sprzęty są dostępne w sklepach medycznych i rehabilitacyjnych. W celach profilaktycznych, aby zapobiegać powstawaniu odleżyn warto wybrać materac gofrowany (z sześciennymi wypustkami) lub jeżowy (wypustki w kształcie ostrosłupów). Wręby pomiędzy wypustkami umożliwiają cyrkulację powietrza i masują skórę leżącego przy każdym jego ruchu. Najpopularniejsze materace przeciwodleżynowe to materace bąbelkowe i rurowe. Materac bąbelkowy jest odporny na rozdarcia i prosty w obsłudze. Zalecany jest w przypadku odleżyn pierwszego stopnia i w celach profilaktycznych. Droższe modele dodatkowo wyposażone są w system mikrowentylacji zapobiegający gromadzeniu się wilgoci. Bardziej zaawansowaną ochronę przeciw odleżynom zapewnia materac rurowy. Stosowany jest na odleżyny pierwszego i drugiego stopnia.

 

Dobór rozmiaru poduszki rehabilitacyjnej powinien być kierowany: szerokością barku i pozycją, w jakiej śpimy (na plecach, na boku czy na brzuchu). Odpowiednia szerokość poduszki pozwoli zachować ułożenie kręgosłupa w trakcie snu w linii prostej. Aby poznać wymiar swoich ramion i dopasować poduszkę w rozmiarze S (cienka; szerokość barku 0-10 cm), M (średnia; szer. barku 10-19 cm) lub L (gruba; szer. barku 19-35 cm), należy zmierzyć odległość ramienia od podstawy szyi do kości ramieniowej. Jeżeli wymiar ramion jest na pograniczu, wybieramy poduszkę o mniejszym rozmiarze.

 

7. Ukrwienie skóry poprawią także delikatne masaże i oklepywanie skóry podczas codziennej pielęgnacji.