Kobieta siedząca na ławce
Pixabay/RyanMcGuire/CC0 1.0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/

Miażdżyca, czyli arterioskleroza to choroba, która polega na stwardnieniu naczyń krwionośnych i pogrubieniu ich wewnętrznej warstwy. Objawy miażdżycy ujawniają się dopiero, gdy dochodzi do uszkodzenia narządów, np. mózgu, serca, nerek. Nieleczona miażdżyca może doprowadzić do poważnych chorób: udaru mózgu, zawału serca bądź konieczności amputacji kończyny.

Przyczyny miażdżycy

U zdrowego człowieka tętnice przypominają elastyczne rurki. Z czasem stają się twardsze, zaczyna się na nich osadzać tłuszcz, białko i sole wapienne. Dieta uboga w błonnik i brak ruchu prowadzą do powstania złogów (blaszki miażdżycowej) w tętnicach, na skutek czego krew nie może swobodnie przepływać. Prowadzi to do niedotlenienia serca. Kiedy tętnice zwężą się o połowę lub więcej, mamy do czynienia z miażdżycą. Cukrzyca i nadciśnienie tętnicze sprzyjają powstaniu miażdżycy.

Miażdżyca – oznaki problemu z tętnicami

Na początku choroby, miażdżyca nie daje wyraźnych sygnałów. W kolejnych stadiach miażdżycy chorzy skarżą się na częste odczuwanie zmęczenia, ból nóg, gorsze zapamiętywanie i trudność w skoncentrowaniu się. Miażdżycy tętnic mózgu (tętnic szyjnych) towarzyszą dodatkowo bóle i zawroty głowy, zaburzenia czucia, zmiany osobowości, spowolnione myślenie, kłopoty z mówieniem, a czasami nawet utrata przytomności i porażenia (niedowład części ciała np. nóg). Zwężenie tętnic kręgowych doprowadza do kłopotów z zachowaniem równowagi, bólów głowy, podwójnego widzenia, kłopotów z oddychaniem, a nawet śpiączki. W przypadku miażdżycy tętnic dolnych pojawia się bladość, uczucie chłodu, ból łydek i ud, drętwienie palców i kończyn – zwłaszcza w nocy. Niedokrwienie jelit wywołuje bóle brzucha, ubytek masy ciała, nudności i wymioty. Czasem pojawiają się również zwyrodnieniowe zmiany paznokci i uciążliwe rogowacenie skóry, która jest sucha, szorstka, może się łuszczyć. Co prawda rzadko, ale zdarza się odkładanie cholesterolu w skórze, widoczne jako żółte zgrubienia w pobliżu powiek, łokcia i piersi.

Zdiagnozowanie miażdżycy

Miażdżycę można wykryć badając poziom cholesterolu (złego – LDL i dobrego – HDL), robiąc EKG (elektrokardiografię) i badając ogólną wydolność organizmu. Pomocne jest wykonanie USG Dopplera, które umożliwia ocenę przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. Zdiagnozowanie miażdżycy ułatwia także tomografia komputerowa i koronarografia (analiza stanu tętnic wieńcowych – otaczających serce).

Leczenie miażdżycy

Osoby z nadwagą powinny zredukować masę ciała – idealną wagę najlepiej skonsultować z lekarzem. Dieta osób chorych na miażdżycę polega na wyeliminowaniu składników i sposobu przyrządzania potraw, sprzyjających odkładaniu się złego cholesterolu: tłustych mięs, np. wieprzowiny, smażenia, słodyczy. Należy spożywać zdrowe kwasy tłuszczowe omega-3 obecne np. w rybach morskich, takich jak makrela, łosoś, śledź. Osoby chore na miażdżycę powinny wybierać produkty pełnoziarniste, bogate w błonnik: pieczywo razowe, kasze, ciemny ryż, brązowy makaron. Konieczne jest także regularne uprawianie sportu oraz porzucenie nałogów: palenia papierosów, spożywania alkoholu. Nie ma medykamentów, które są w stanie całkowicie zatrzymać chorobę. Można jednak sprawić, że miażdżyca będzie miała łagodniejszy przebieg. W niektórych przypadkach, kiedy np. zagrożone jest życie chorego, przeprowadza się operację, która polega na usunięciu zmienionego fragmentu tętnicy (zazwyczaj powstają nowe zwężenia naczyń krwionośnych, stąd potrzeba wielu zabiegów chirurgicznych i zmiany stylu życia).