szpitalny oddział
Flickr/Fotos GOVBA/CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/

HCV to jeden z pięciu przedstawicieli wirusów hepatotropowych, których pierwotnym celem ataku są komórki wątrobowe. Wywołują one wirusowe zapalenie wątroby typu C, które jest ostrą chorobą zakaźną.

W jaki sposób dochodzi do zakażenia wirusem HCV?

Wszystkie sytuacje, gdzie dochodzi do kontaktu z krwią osoby zakażonej są obarczone ryzykiem zakażenia WZW typu C. Do zainfekowania wirusem HCV może dojść poprzez:

  • zabiegi medyczne (najczęstsze) – w przypadku stosowania niesterylnych narzędzi i braku zachowania zasad higieny, tj. operacje, zabiegi stomatologiczne, zastrzyki, pobieranie krwi, dializy i inne;
  • inne zabiegi i sytuacje (w wyniku niezachowania higieny i należytej ostrożności). Do takich należą np. zabiegi kosmetyczne, wykonywanie tatuażu, akupunktura, piercing, uprawianie sportów kontaktowych (boks, koszykówka), bójki, wspólne używanie przyborów kosmetycznych (np. maszynki do golenia, itp.). Zagrożenie powodują też kontakty seksualne bez zabezpieczenia (gdy dojdzie do uszkodzenia błon śluzowych oraz skóry, lub gdy występują stany zapalne), dożylne przyjmowanie narkotyków, praca z materiałem zakaźnym (np. w laboratorium) oraz praca polegająca na permanentnym kontakcie z osobami zakażonymi. W przypadku ciąży i porodu ryzyko zakażenia dziecka jest szacowane na ok. 6% i zależy od ilości wirusa w krwi matki oraz przebiegu porodu. Podczas karmienia piersią nie występuje zagrożenie zarażenia.

Kiedy należy wykonać badanie na obecność wirusa HCV? Grupy podwyższonego ryzyka.

Badanie na obecność HCV powinny przede wszystkim zrobić osoby, które:

  • miały przetaczaną krew lub były biorcami narządów przed lipcem 1992 r. (wcześniej nie wykonywano w Polsce takich badań),
  • są długotrwale dializowane,
  • są dziećmi matek, u których wykryto obecność wirusa HCV podczas ciąży,
  • chorują na hemofilię i urodziły się przed 1991 r. (wprowadzono badania na obecność przeciwciał HCV),
  • kiedykolwiek przyjmowały narkotyki dożylnie,
  • wykonują pracę związaną z ekspozycją na zakażony materiał.

 

Ponadto osoby, u których występuje podwyższona aktywność enzymów aminotransferazy alaninowej (ALT) i aminotransferazy asparaginianowej (AST) we krwi.

Diagnoza HCV

Rozpoznawanie zakażenia wirusem HCV dzieli się na dwa etapy:

  1. 1. Badania przesiewowe krwi polegają na oznaczeniu przeciwciał anty-HCV. Wynik powtarzalnie reaktywny uzyskany w dwóch badaniach metodą ELISA uznawany jest za dodatni. Oznacza to, że osoba taka miała kontakt z wirusem, co nie jest jednoznaczne z tym, że doszło do infekcji HCV. Wymaga to dalszej diagnozy czynnego zakażenia.
  2. 2. Test wykrywający czynne zakażenie to: oznaczenie HCV-RNA. Wykonuje się test molekularny na obecność materiału genetycznego wirusa. Wynik dodatni świadczy o czynnym zakażeniu HCV. Jeżeli wynik wyjdzie ujemny, mimo pozytywnego wyniku w badaniu przesiewowym, oznacza to, że nie doszło do zakażenia, ponieważ organizm sam zwalczył wirusa.

Do badań na obecność wirusa HCV potrzebne jest skierowanie lekarza. Badanie to jest refundowane przez NFZ. Prywatnie koszt badania wynosi około 30-40 zł.

Jakie są objawy i konsekwencje zakażenia wirusem HCV?

Najczęściej podawanymi dolegliwościami są:

  • objawy grypopodobne (bóle mięśni, bóle stawów, stany podgorączkowe),
  • osłabienie,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • stany depresyjne,
  • utrata apetytu,
  • wymioty,
  • zmniejszenie masy ciała,
  • nadmierna senność,
  • powiększenie wątroby i śledziony,
  • zażółcenie gałek ocznych oraz skóry.

 

Jednak ponad 80% osób zakażonych HCV nie dostrzega u siebie powyższych dolegliwości. Przez to choroba jest trudna do wykrycia. Stan, w którym nie występują żadne poważne objawy, może się utrzymywać 5-35 lat.

W ostrym przebiegu choroby występują dolegliwości, tj. zaburzenia psychiczne, problemy z krzepliwością krwi, wodobrzusze, żylaki i krwawienia przełyku, żółtaczka, śpiączka wątrobowa. Wirusowe zapalenie wątroby typu C często kończy się marskością i rakiem wątroby. Choroby autoimmunologiczne, w tym autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH), współwystępujące przy WZW znacznie pogarszają rokowanie i czas przeżycia.

Metody leczenia WZW typu C

Osoby, u których zdiagnozowano wirusowe zapalenie wątroby typu C powinny zgłosić się do lekarza rodzinnego, gdzie zostaną skierowane do lekarza chorób zakaźnych. Leczenie dzieli się na objawowe polegające na łagodzeniu dolegliwości, oraz przyczynowe, gdzie celem jest eliminacja wirusa z organizmu. Jest ono w pełni refundowane w Polsce. Stosuje się leki przeciwwirusowe w celu zahamowania lub spowolnienia procesów degeneracyjnych zachodzących w wątrobie. Proces leczenia jest długotrwały, zazwyczaj trwa od 6 do 72 tygodni i wiąże się z codziennym przyjmowaniem tabletek oraz zastrzykiem raz w tygodniu. Niestety leczenie nie zawsze jest skuteczne. Największą szansę na wyleczenie ma wcześnie wykryte WZW.

Występowanie zakażenia wirusem HCV i profilaktyka WZW typu C

Epidemiolodzy szacują, iż w skali globalnej wirusowe zakażenie wątroby typu C dotyczy około 180 milionów osób, czyli 3% populacji. W Polsce osób z infekcją wywołaną HCV jest około 200 tysięcy.

Aby zapobiegać zakażeniu przede wszystkim zwracajmy uwagę na przestrzeganie higieny i zachowanie zasad antyseptyki przez personel medyczny oraz wszystkie inne osoby, u których wykonujemy różnego rodzaju zabiegi (np. w salonie tatuażu, w gabinecie kosmetycznym, salonie masażu). Nie ma jeszcze szczepionki na WZW typu C – prace nad nią nadal trwają.