kobieta w wannie
Flickr/RenaudPhoto/CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/

Badanie markerów nowotworowych w diagnostyce raka

kobieta w wannie
Flickr/RenaudPhoto/CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/

Markery nowotworowe takie jak: CEA, AFP i CA 125 to specyficzne substancje wykrywane u osób chorych na nowotwór. Ich obecność można wykryć w płynach ustrojowych lub tkankach. Dzięki badaniu znaczników nowotworowych można określić sposób leczenia, monitorować przebieg chemioterapii i szacować efekty kuracji.

Markery nowotworowe, czyli substancje obecne u osób cierpiących na nowotwór

Markery nowotworowe, czy też znaczniki nowotworowe, to substancje w moczu, krwi lub w wycinkach tkanek, obecne u osób cierpiących na choroby nowotworowe. Identyfikacja markerów wymaga bardziej specjalistycznych analiz niż typowe testy diagnostyczne, jakimi posługuje się onkologia. Określenie ich rodzaju i stężenia umożliwia postawienie diagnozy i ocenę stopnia ryzyka oraz poziom zaawansowania choroby. Spadek poziomu markera wskazuje na skuteczność prowadzonego leczenia. Markery nowotworowe wytwarzane są przez komórki guza, ale i przez zdrowe komórki. Jest to reakcja na proces patofizjologiczny zachodzący w organizmie.

Badanie znaczników nowotworowych

Oznaczanie markerów to badanie wycinków tkanek, białek, komórek, i próbek DNA oraz RNA. Najpopularniejszą metodą jest wykonanie badania krwi, które można wykonać niemalże w każdym laboratorium. Badanie znaczników nowotworowych nie jest całkowicie miarodajne. Jest to raczej badanie pomocnicze, ze względu na fakt, że samo wykrycie antygenów nowotworu nie musi oznaczać, że osoba cierpi na nowotwór. Niektóre znaczniki nowotworowe towarzyszą także innym chorobom, a innym razem, mimo nowotworu, markery nie są wykrywane.

CEA, AFP, CA 125 – przegląd wybranych markerów nowotworowych

CEA – antygen rakowo-płodowy CEA to białko płodowe. Jest wytwarzany w jelitach, trzustce i wątrobie. Podwyższone stężenie CEA we krwi towarzyszy wielu nowotworom (m.in. żołądka, sutka, jelita), a także chorobom takim jak: rozedma płuc, zapalenie trzustki, chorobie Crohna. Wyższa wartość antygenu karcinoembrionalnego występuje także u palaczy tytoniu, alkoholików i kobiet ciężarnych.

 

AFP – czyli alfa-fetoproteina. AFP jest produkowanym w życiu płodowym białkiem (dlatego u dorosłych występują jego śladowe ilości). Stężenie AFP wzrasta w ciąży. Badanie alfa-fetoproteiny wykonuje się, aby wykryć i obserwować leczenie pierwotnych nowotworów wątroby (wzrasta u 80% chorych), zarodkowych nowotworów jąder i jajników, przy przewlekłych zapaleniach wątroby i w kontroli terapii marskości wątroby. Podwyższone stężenie markera AFP może także świadczyć o nowotworach układu pokarmowego z przerzutami na wątrobę.

 

CA 125 – ma szczególną wartość przy diagnostyce nowotworu jajnika (jego stężenie wzrasta u 80% chorych). Marker CA 125 pozwala obserwować przebieg choroby i efekty chemioterapii. Podwyższona wartość CA 125 towarzyszy także nowotworom płuc, przewodu pokarmowego, sutka i endometrium. Poziom markera CA 125 u zdrowych kobiet wynosi zwykle do 35 j/ml (aby wykluczyć maksymalną ilość błędnych wyników jako dolną granicę przyjmuje się 65 j/ml). Wartość antygenu nowotworowego do 300 j/ml jest oznaką miesiączki, zapalenia wątroby, marskości wątroby, I trymestru ciąży, zapalenia przydatków i chorób autoimmunologicznych. Badanie markera CA 125 nie daje pewnego wyniku potwierdzającego obecność nowotworu. Nie każda kobieta z podwyższonym antygenem CA 125 cierpi na nowotwór jajnika. Dlatego badanie poziomu tego markera należy traktować jako uzupełnienie USG (ultrasonografu) lub badania ginekologicznego.

 

CA 19-9 – to marker nowotworu przewodu pokarmowego. Jest specyficznym markerem raka trzustki, ale jego podwyższony poziom wskazuje też złośliwy nowotwór jelita grubego i pęcherzyka żółciowego. Wskazuje miejscowe odnowienia choroby i przerzuty, ale nie jest wskaźnikiem wczesnych stadiów choroby. W chorobach nowotworowych wartość CA 19-9 wzrasta do 1000 (a nawet kilku tysięcy) U/ml, gdzie norma stężenia CA 19-9 u osoby zdrowej jest zwykle niska i wynosi poniżej 37 U/ml. Wartość markera CA 19-9 100 U/ml do 500 U/ml oznacza zwykle choroby takie jak: zapalenie wątroby, trzustki lub układu pokarmowego.

 

CA 15-3 – badanie markera CA 15-3 wykonywane jest w celu leczenia raka piersi. Podwyższone stężenie CA 15-3 występuje u ok. 10% kobiet chorych na raka piersi bez przerzutów i u 70% kobiet z przerzutami nowotworu. Nieznacznie podniesiony marker CA 15-3 może też pojawić się u osób zdrowych lub chorych na raka jelita grubego, płuca czy marskość wątroby.

 

Markery nowotworowe można zbadać w punktach pobrań lub w pakietach badań dostępnych w wybranych placówkach medycznych. Samo badanie można wykonać w ramach refundacji NFZ, jeśli posiadamy skierowanie od lekarza. Gdy chcemy je wykonać na własną rękę, musimy liczyć się z kosztami (oznaczenie jednego markera to ok. 30-100 zł).


Więcej na temat nowotwór badania diagnostyczne
Przeładuj

Zobaczymy Dodę w "The Voice of Poland"? Fani bardzo chcą, ona też... Czy pojawiła się propozycja?

zobacz 02:27