probówka
Flickr/Horia Varlan/CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/

Odczyn antystreptolizynowy, czyli badanie ASO, pomoże wykryć zakażenie paciorkowcami

probówka
Flickr/Horia Varlan/CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/

Badanie ASO to analiza stężenia przeciwciał antystreptolizyn we krwi. Pozwala potwierdzić lub wykluczyć zakażenie paciorkowcem z grupy A. Streptokoki mają niszczący wpływ na organizm, mogą powodować rozpuszczanie komórek czerwonych.

Charakterystyka badania ASO

Badanie ASO jest skrótem od nazwy badania – odczyn antystreptolizynowy. Polega na analizie surowicy krwi. Celem badania jest stwierdzenie czy dana osoba jest lub w ostatnim czasie przeszła zakażenie spowodowane przez paciorkowce grupy A (np. Streptococcus pyogenes).

 

Zakażenia streptokokami mogą występować w postaci:

  • paciorkowego zapalenia gardła,
  • anginy,
  • płonicy (szkarlatyny),
  • ostrego zapalenia kłębuszków nerwowych
  • róży.

Zwykle zakażenie paciorkowcem jest rozpoznawane na podstawie objawów klinicznych typowych dla danego schorzenia (paciorkowe zapalenia gardła: gorączka, ból gardła, rozpulchnione migdałki; róża: w miejscu zakażenia – najczęściej na twarzy – mocno zaczerwieniona skóra, dreszcze; płonica: wymioty, wysypka na całym ciele, osad na języku) i podlega terapii antybiotykowej.

 

Znane są też przypadki, w których zakażenie streptokokami nie wywołało żadnych objawów. Bez względu na to czy infekcja miała postać objawową, czy bezobjawową, może doprowadzić do niebezpiecznych powikłań – popaciorkowcowe zapalenie nerek lub gorączkę reumatyczną. Badanie ASO jest zalecane przede wszystkim osobom z objawami, które wskazują na wymienione komplikacje. Odczyn antystreptolizynowy ma potwierdzić ich popaciorkowcową etiologię (zespół przyczyn) i odróżnić je od chorób o podobnych objawach (nerek lub serca).

Antystreptolizyny – przeciwciała walczące z paciorkowcem

Streptolizyna O to substancja immunogenna. Enzym wytwarzany przez paciorkowce umożliwia streptokokom hemolizę (rozpuszczanie komórek czerwonych). Wywołuje u zakażonej osoby produkcję przeciwciał – antystreptolizyn. Ich obecność we krwi jest podstawą dla badania ASO. Antystreptolizyny mogą niekiedy niszczyć tkanki organizmu (nerwy, zastawki serca, stawy).

 

Czułość kliniczna odczynu antystreptolizynowego waha się od 50% do 80% (wysoka czułość oznacza przeoczenie niewielkiej liczby osób chorych). Jest markerem prawidłowego leczenia zakażenia paciorkowcem z grupy A. Cena badania ASO waha się od 20-40 zł.

Przebieg badania ASO

Badanie ASO wykonywane jest rano. Osoba, która ma poddać się badaniu powinna być na czczo. Wcześniej zjedzony posiłek mógłby wpłynąć na wynik badania. Krew jest pobierana z żyły w zgięciu łokciowym (najczęściej), na grzbiecie stopy lub dłoni (sporadycznie). Pielęgniarka zakłada na rękę badanego uciskającą opaskę (stazę). Ma ona spowodować napełnienie żył, co znacznie ułatwi pobranie krwi. Pielęgniarka może też w tym celu poprosić, aby osoba badana kilkakrotnie zacisnęła dłoń w pięść i po chwili ją rozluźniła. Przed pobraniem krwi miejsce nakłucia powinno być zdezynfekowane. Pobrana krew trafia do sterylnej próbówki. Miejsce nakłucia po wyjęciu igły jest uciskane gazikiem, aby zatamować krwawienie. Badany nie powinien zginać ręki zaraz po pobraniu krwi. Może się to przyczynić do powstania krwiaka w okolicy miejsca wkłucia. Zwykle pobiera się ok. 2-3 ml krwi.

Norma ASO i interpretacja wyników odczynu antystreptolizynowego

Właściwy poziom ASO w surowicy krwi to od 10 do 200 IU/ml. Podwyższona wartość ASO przekracza 250 IU/ml w przypadku dorosłych, a u dzieci powyżej 5 lat – 333 IU/ml.

 

Wynik ujemny testu lub niska wartość przeciwciał ASO świadczy o tym, że badany w ostatnim czasie raczej nie przechodził zakażenia paciorkowcem grupy A.

 

Wysoki lub wzrastający poziom przeciwciał ASO oznacza, że badany z dużym prawdopodobieństwem cierpi na zakażenie paciorkowcem z grupy A. Podwyższone stężenie przeciwciał ASO, które z tendencją do obniżania, oznacza przebyte bądź ustępujące zakażenie. Najistotniejszym kryterium jest obserwacja objawów klinicznych i ocena zmiany wartości ASO w odstępach czasu.

 

Przeciwciała ASO pojawiają się we krwi od 7 do 21 dni po zakażeniu bakterią. Najwyższe stężenie osiągają w 4-6 tygodniu. Po tym okresie następuje spadek stężenia. Badanie ASO należy wykonać kilkakrotnie, aby monitorować proces zmian przeciwciał w odczynie antystreptolizynowym. Zmiany poziomu ASO służą też obserwacji wyników i skuteczności leczenia zakażeń paciorkowcem. Na podstawie tego badania nie da się przewidzieć czy po przebytym zakażeniu wystąpią powikłania, czy nie. Nie ma też możliwości określenia stopnia nasilenia choroby ani jej rodzaju.  


Przeładuj

Jak Paula Tumala zareagowała na wieść o ciąży bliźniaczej? Taka reakcja to zupełna normalność!

zobacz 01:36