dziecko z inhalatorem
©bubutu/Fotolia

Astma u dzieci najczęściej ma podłoże atopowe (alergiczne), ale może być spowodowana także czynnikami środowiskowymi, genetycznymi i chorobowymi. U niemowląt pierwszą zapowiedzią choroby jest często AZS, do którego w dalszym rozwoju alergii dołączają katar sienny, nawracające zapalenia spojówek i pokrzywka.

Jak powstaje astma?

Astma powstaje w wyniku przewlekłego zapalenia dróg oddechowych, których mięśnie zaczynają nadmiernie się kurczyć. W miarę postępowania choroby kanaliki, przez które przepływa powietrze, zwężają się, a tkanki dróg oddechowych ulegają trwałej przebudowie (mięśnie i blaszka siateczkowata zwiększają rozmiar, wzrasta też ilość gruczołów śluzowych i eozynofili). U dziecka z astmą zaburzona zostaje cyrkulacja powietrza w płucach, stąd napadowe duszności, odkrztuszanie wydzieliny i głośne oddychanie (tzw. „świszczący oddech”).

Skąd się bierze astma? Przyczyny astmy u dzieci

Przyczyny astmy można dzielić na atopowe (związane z nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną na niektóre alergeny) i nieatopowe (związane z czynnikami środowiskowymi, genetycznymi czy chorobowymi).

1. Atopowe przyczyny astmy u dzieci.

Przyczyny atopowe astmy są znacznie częstsze i łatwiej rozpoznawalne niż nieatopowe. Czynniki atopowe sprzyjające rozwojowi choroby mogą się ujawnić już w pierwszych miesiącach życia dziecka pod postacią AZS (atopowego zapalenia skóry), kataru siennego, pokrzywki i alergicznego zapalenia spojówek. AZS jest często początkiem tzw. „marszu alergicznego”, czyli samoistnego rozwoju choroby atopowej poprzez stopniowe rozszerzanie zakresu uczulających alergenów. Ostatnim etapem „marszu alergicznego” jest astma oskrzelowa, do której prowadzi nieleczenie lub niewłaściwe leczenie alergii u dziecka. Astma atopowa najczęściej rozwija się z alergii na roztocza, sierść zwierząt i pleśnie.

2. Nieatopowe przyczyny astmy u dzieci

Współczesna medycyna wciąż bada nieatopowe czynniki, które wpływają na rozwój astmy. Udowodniono, że choroba ta może zostać odziedziczona – kiedy jeden z rodziców choruje na astmę, ryzyko przeniesienia jej na potomstwo wynosi 30% (ze względu na różnice w budowie narządów wewnętrznych wśród nowonarodzonych dziewczynek i chłopców, na astmę dwukrotnie częściej zapadają chłopcy). Z ustaleń specjalistów wynika też, że do rozwoju astmy może się przyczynić kontakt z:

  • aldehydem mrówkowym obecnym np. w formalinie, włóknach chemicznych, barwnikach i konserwantach typu E 240,
  • ftalanami – składnikami lakierów, farb, dezodorantów, odświeżaczy powietrza, perfum, klejów, laminatów, obecnymi także w jedzeniu pakowanym, podgrzewanym w foliach i wysokoprzetworzonym,
  • powietrzem zanieczyszczonym spalinami i dużymi ilościami ozonu,
  • dymem papierosowym.

Na astmę znacznie bardziej narażone są dzieci, które:

  • często przyjmują antybiotyki,
  • kilka razy w roku chorują na zapalenie oskrzeli,
  • przyszły na świat drogą cesarskiego cięcia,
  • cierpią na otyłość,
  • regularnie przyjmują niesteroidowe leki przeciwzapalne lub inhibitory, które silnie kurczą oskrzela,
  • chorowały na układowe zapalenia naczyń, choroby autoimmunologiczne,
  • zostały zakażone wirusem RSV lub rinowirusem.

Więcej na temat odporność choroby dziecięce