obliczanie rachunków
Image by LifetimeStock.com

Status ucznia czyni atrakcyjniejszym na rynku pracy, bo pozwala pracodawcy zatrudniającemu uczącą się osobę obniżyć koszty zatrudnienia. Zwykle za ucznia czy studenta nie trzeba płacić składek ZUS, istnieją jednak wyjątki od tej reguły. Osoba zatrudniona na umowę o pracę niezależnie od wieku i statusu musi być ubezpieczana przez pracodawcę. Takiego obowiązku nie ma przy umowie zleceniu ani przy umowie o dzieło.

Status ucznia/studenta – komu przysługuje?

W świetle prawa uczniem bądź studentem jest ten, kto dysponuje ważną legitymacją szkolną lub studencką. Podbita legitymacja szkolna ważna jest do 31 sierpnia każdego roku u osób, które:

  • Ukończyły szkołę i nie będą kontynuować nauki.
  • Od 1 września będą kontynuować naukę w innej bądź tej samej szkole.

Dłużej, bo do 30 września, status ucznia posiadają ci, którzy po szkole średniej będą kontynuować naukę w szkole wyższej. Mogą się oni wylegitymować zaświadczeniem o przyjęciu na studia. Podobnie rzecz wygląda w przypadku statusu studenta – otrzymuje się go w momencie immatrykulacji i przedłuża z roku na rok, czego świadectwem jest ważna legitymacja studencka. Status studenta można stracić po skreśleniu z listy studentów lub po ukończeniu studiów.

Status ucznia/studenta a składki ZUS

Osoba ucząca się nie jest zwolniona z odprowadzania składek ZUS przez cały okres nauki. Taki przywilej przysługuje tylko do ukończenia 26. roku życia, nie obejmuje więc doktorantów i słuchaczy studiów podyplomowych. W szczególnych sytuacjach osoba ze statusem ucznia lub studenta musi się ubezpieczyć – jest tak np. wówczas, gdy nie zostanie zgłoszona do ubezpieczenia w zakładzie pracy żadnego z rodziców. Wówczas to szkoła lub uczelnia zgłasza ucznia do ubezpieczenia zdrowotnego. Takie ubezpieczenie jest ważne jeszcze 4 miesiące po utracie statusu ucznia/studenta.

Status ucznia/studenta w pracy

Pracodawca zatrudniający ucznia lub studenta jest zwolniony z odprowadzania za niego składek ubezpieczeniowych, ale tylko jeśli pracownik ten ma podpisaną umowę zlecenie lub umowę o dzieło. Umowa o pracę obliguje do wszelkich świadczeń niezależnie od wieku i statusu zatrudnionego. Wbrew pozorom jednak, nieodprowadzanie składek ZUS jest tak samo opłacalne dla zatrudnionego, jak i dla zatrudniającego, ponieważ pensja pomniejszona jest tylko o podatek dochodowy. Trzeba jednak pamiętać, że zgodnie z polskim prawem, można zatrudniać osoby małoletnie, które ukończyły 16 lat, ale tylko w ramach praktyk zawodowych i na specjalnych warunkach. Młodsze dzieci mogą przyjmować płatne zlecenia tylko w szczególnych przypadkach – pracy w sektorze kulturalnym, artystycznym, sportowym lub reklamowym. Muszą jednak wówczas posiadać zgodę przedstawiciela ustawowego lub opiekuna, jak również zezwolenie właściwego inspektora pracy.

Więcej na temat umowy porady prawne