Zwyczaje związane z pierwszym dniem wiosny

przebiśniegi rosnące na polanie
Fot. ©Oleksandrum/Fotolia.com

Pierwszy dzień wiosny to okazja to pożegnania zimy i powitania wiosny. W tym dniu topi się kukłę Marzanny, a w niektórych częściach Polski dzień później obchodzi się gaik (lub maik). Przyjęło się, że 1. dzień wiosny to tzw. dzień wagarowicza.

Kalendarzowa wiosna zaczyna się 21 marca i to termin stały. Astronomiczna wiosna może zaczynać się 20 lub 21 marca (w 2018 roku 20 marca), a za sto lat jej początek może przypadać nawet na 13 marca. W 1. dzień wiosny świętuje się od czasów prasłowiańskich – wówczas obchodzono tzw. Jare Gody. Współcześnie kultywuje się niektóre tradycje związane z nadejściem wiosny.

Topienie marzanny – najpowszechniejszy zwyczaj z pierwszego dnia wiosny

Marzanna w mitologii słowiańskiej symbolizowała zimę i śmierć, a jej kukłę wykonywano i palono w pierwszy dzień wiosny od wieków. Współcześnie kukłę symbolizującą Marzannę robi się podobnie – ze słomy, tkanin i ozdób, na kształt kobiety. W pierwszy dzień wiosny uczniowie podstawówek uczestniczą w topieniu marzanny.

Kukłę podpala się, a następnie wrzuca do wody. Współcześnie jest to forma zabawy, ale w czasach słowiańskich traktowano ten rytuał poważnie. Wiązało się to z pochodem po wsi, śpiewaniem okolicznościowych pieśni i odprawianiem rytuałów przy każdym gospodarstwie. Marzannę niektórzy uważali za demona. Pożegnanie zimy i powitanie wiosny przez topienie marzanny ma wymiar symboliczny.

To nie jedyna tradycja, która przetrwała przez setki lat w naszej kulturze. Dawniej w pierwszy dzień wiosny obchody polegały też na obmywaniu się czystą wodą (co miało symbolizować oczyszczenie) i chłostaniu się wierzbowymi witkami. Dzisiaj ten rytuał w nieco zmienionej formie funkcjonuje jako śmigus-dyngus i jest związany ze świętami wielkanocnymi.

Maik – jeden ze zwyczajów na pierwszy dzień wiosny

Maik (lub gaik) to zwyczaj wiążący się bezpośrednio z topieniem marzanny, ale można ten rytuał odprawiać także w Zielone Świątki lub na trzeci dzień po Wielkanocy (we wtorek). Dzień po pierwszym dniu wiosny młodzież ozdabiała gałąź jodły lub sosny m.in. kwiatami i wstążkami, a następnie chodziła po wsi od domu do domu, śpiewając okolicznościowe pieśni, czasem prosząc o datki. Była to forma powitania wiosny. Współcześnie rzadko praktykuje się ten zwyczaj.

Dzień wagarowicza w pierwszy dzień wiosny

Dzień wagarowicza to stosunkowo młody zwyczaj praktykowany w pierwszy dzień wiosny. Nie jest to oficjalnie dzień wolny od zajęć w szkole, ale nie przebiega też tak jak każdy inny dzień nauki. Zwykle młodsze klasy uczestniczą w topieniu marzanny, starsze biorą udział w zajęciach sportowych lub innych atrakcjach zorganizowanych przez szkołę.

Drogi Użytkowniku,
chcemy Cię lepiej poznać, by robić dla Ciebie jeszcze lepszy serwis!
Wystarczy kilka minut, by wypełnić naszą ankietę. Zapraszamy!

Najczęściej czytane

 

Nasze akcje

Top Video

Top Galerie

Najczęściej czytane porady