Lęk separacyjny – rozwojowy i patologiczny. Czym jest i jak się objawia? Postępowanie w przypadku lęku separacyjnego

Lęk separacyjny u dziecka
Fot. © Aliaksei Lasevich/Fotolia.com

Lęk separacyjny w okresie niemowlęcym wynika z silnego przywiązania dziecka do matki. Maluch reaguje płaczem na rozstanie z matką, może mieć również kłopoty z zasypianiem. Patologiczny lęk separacyjny stwierdza się, gdy strach przed rozłąką z rodzicami jest nasilony i przedłuża się. W takich przypadkach konieczna jest terapia. 

 

Lęk separacyjny u dziecka jest symptomem strachu przed rozstaniem z matką. Pojawia się on w okresie niemowlęcym. Uznawany jest za objaw rozwojowy, jednak może stanowić duży problem dla matki. 

POLECAMY: Kasia gotuje z Polki.pl: kotlety schabowe bez bułki tartej

Czym jest lęk separacyjny?

Lęk separacyjny pojawia się w okresie niemowlęctwa – między 7. a 11. miesiącem życia dziecka. Określa się go inaczej jako „lęk rozwojowy”, gdyż jest naturalnym etapem w rozwoju dziecka oraz objawem wytworzenia się silnego przywiązania do matki. Uważa się, że ten rodzaj lęku wskazuje na rozwijanie się wyższych zdolności intelektualnych dziecka. Dla malca matka jest najważniejszą osobą, która zapewnia mu poczucie bezpieczeństwa, dlatego w momencie, gdy „znika”, dziecko odczuwa silny niepokój i strach. U dzieci prawidłowo rozwijających się między 6. miesiącem życia a 4. rokiem życia pojawia się okres, w którym maluch ma silną potrzebę obecności rodziców oraz kontaktu z nimi. Dziecko reaguje protestem na oddzielanie go od opiekunów. Z upływem czasu u dzieci nasila się jednak chęć poznawania i odkrywania otaczającego je świata, która przezwycięża strach przed opuszczeniem rodziców. Zdarzają się jednak przypadki, gdy u dziecka paniczna obawa przed rozłąką nie zanika. Taki maluch na sytuację rozstania z rodzicami, np. na czas pobycia w przedszkolu czy pozostania z nianią reaguje płaczem, histerią lub agresją. U tego rodzaju dzieci mogą wystąpić koszmary senne uniemożliwiające dobry sen oraz objawy fizyczne, takie jak: bóle głowy, bóle brzucha, nudności, biegunka. Stan ten może oznaczać patologiczny lęk separacyjny prowadzący do zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu dziecka, co skutkuje regresem w jego rozwoju. 

Jakie są objawy lęku separacyjnego u niemowlęcia?

Podstawowym objawem lęku separacyjnego u dzieci w wieku niemowlęcym jest reagowanie płaczem, paniką, a niekiedy histerią na każdą sytuacje rozstania się z matką. Malec unika kontaktu wzrokowego z osobami obcymi oraz protestuje przeciwko zostawieniu go z dziadkiem, ciocią, a nawet z ojcem. Częstymi objawami towarzyszącymi pojawieniu się fizjologicznego lęku separacyjnego są kłopoty z zasypianiem, gdyż w trakcie snu malec traci kontakt z matką, oraz utrata apetytu. Lęk separacyjny staje się patologiczny w momencie, gdy jest znacznie nasilony, nieadekwatny do wieku dziecka oraz zaistniałej sytuacji, w której się przejawia, a także gdy wiąże się z nieprawidłowym funkcjonowaniem dziecka w sferze społecznej. 

Lęk separacyjny – jak należy postępować?

W celu łagodzenia objawów rozwojowego lęku separacyjnego dziecko należy oswoić z opiekunami, którzy będą z nim pozostawać na czas nieobecności matki, np. z babcią czy opiekunką. Najbardziej stresujące dla malucha są rozstania nagłe oraz zostawianie go z całkowicie obcymi osobami. Nie należy opuszczać dziecka „uciekając ukradkiem”, gdyż takie zachowanie może przyczynić się do pogłębienia lęku, a maluch zyskuje uczucie, że matka może zniknąć w każdej chwili. Ważne jest nieprzedłużanie momentu rozstania. Dziecku powinno się uświadomić, kiedy się do niego wróci, stosując zwroty, np. „po przeczytanej bajce”, „po kąpieli”. Nie należy być nadopiekuńczym. Rodzice muszą dziecku zapewnić rozsądną swobodę i pozwolić mu na samodzielne poznawanie świata. Trzymanie go ciągle za ręce i nieustanne obserwowanie prowadzą do tego, że malec staje się nieśmiały i lękliwy. W przypadku, gdy lęk separacyjny przedłuża się i towarzyszy dziecku do 5. roku życia lub dłużej podejrzewa się zaburzenia lękowe oraz emocjonalne. W leczeniu patologicznego lęku wykorzystuje się terapię behawioralno-poznawczą. Skutecznym rozwiązaniem jest również terapia rodzinna, gdyż dzieci z lękiem separacyjnym często pochodzą z rodzin, w których rodzice cierpią na zaburzenia lękowe lub depresję. Wówczas przyczyną tej patologii jest przyswajanie przez dziecko lęków modelowanych przez jego opiekunów. 

 

Najczęściej czytane

Konkursy

Polecamy

Top Video

Top Galerie

Najczęściej czytane porady